Forum studentów IV roku filozofii na UŚ

  • Nie jesteś zalogowany.

#1 16-12-2008 15:14:22

aku-ku
Moderator
Zarejestrowany: 19-07-2008
Posty: 114

Zagadnienia na kolokwium z socjologii

czy ktoś mógłby mi wysłać zagadnienia na kolokwium z socjologii? (a_pospieszalowska@wp.pl)
bo nie połapałam się w informacjach o grupowym/rocznikowym/kierunkowym mailu. :-)

Offline

 

#2 16-12-2008 18:51:54

Degrengolada
chorąży marynarki
Skąd: Sosnowiec
Zarejestrowany: 21-07-2008
Posty: 124
Serwis

Re: Zagadnienia na kolokwium z socjologii

To może ja skopiuje tu img/smilies/tongue

1.    Na czym polega teoria organicyzmu?
2.    Scharakteryzuj koncepcję solidarności mechanicznej i organicznej u E. Durkheima.
3.    Opisz trzy koncepcje pojmowani natury ludzkiej u Pawła Rybickiego (abstrakcjonistyczna, naturalistyczna, realistyczna).
4.    Co to jest socjobiologia?
5.    Na czym polega teoria łącznej wartości przystosowawczej?
6.    Scharakteryzuj pojęcie altruizmu odwzajemnionego.
7.    Opisz socjalizację pierwotną i wtórną.
8.    Wyjaśnij pojęcia internalizacja i eksternalizacja.
9.    Rodzaje socjalizacji.
10.    Jak można zdefiniować pojęcie socjalizacji antycypującej i socjalizacji odwrotnej?
11.    Definicja socjalizacji u F. Znanieckiego i J. Szczepańskiego.
12.    Opisz modele komunikacji w grupie.
13.    Trzy typy podstaw spójności grupy u Roberta Merona.
14.    Jakie znasz rodzaje grup? Opisz te grupy.
15.    Typologia grup społecznych u F. Tönniesa.
16.    Co wyróżnia grupy pierwotne od wtórnych?
17.    Jak rozumiesz pojęcie grupy odniesienia?
18.    Jakie czynniki wpływają na wzrost spójności grupy?
19.    Jak rozumiesz pojęcie struktury socjometrycznej?
20.    Jak rozumiesz pojęcie kultury? Wartościujące i opisowe pojmowanie kultury.
21.    Instrumentalne i autoteliczne dobra kultury.
22.    Czym jest postawa etnocentryczna a czym relatywizm kulturowy?
23.    Wyjaśnij pojęcie subkultury.
24.    Opisz trzy segmenty kultury (normatywna, idealna, materialna).
25.    Czym jest kultura masowa? Jakie kryteria ją charakteryzują?
26.    Publiczność bezpośrednia i pośrednia.
27.    Na czym polega zasada wspólnego mianownika w kulturze masowej?
28.    Koncepcja konfliktowa struktury społecznej u K. Marksa.
29.    Koncepcja konfliktowa struktury społecznej u L. Cosera.
30.    Koncepcja konfliktowa struktury społecznej u R. Dahrendorfa.
31.    Koncepcja struktury społecznej u P. Blau. Kiedy w strukturze społecznej dochodzi do konfliktu?
32.    Wymień znane koncepcje państwa.
33.    Opisz fazy kształtowania się państwa.
34.    Wewnętrzne i zewnętrzne funkcje państwa.
35.    Scharakteryzuj autorytarny model sprawowania władzy państwowej.
36.    Scharakteryzuj demokratyczny model sprawowania władzy państwowej
37.    Co to jest władza? Rodzaje władzy u M. Webera.
38.    Jak można zdefiniować pojęcie państwa unitarnego i federalnego?
39.    Wymień i opisz sześć składników etniczności w koncepcji Anthony’ego D. Smith’a.
40.    Mniejszości narodowe i etniczne w II Rzeczypospolitej i we współczesnej Polsce.
41.    Pojęcie klas społecznych w ujęciu Karola Marksa.
42.    Prawa trzech faz ewolucji myśli ludzkiej w koncepcji Augusta Comte’a.
43.    Teoria osobowości w koncepcji Zygmunta Freuda.
44.    Jak możesz opisać teorię stygmatyzacji.
45.    Opisz trzy fale ruchów narodowych i kształtowania się państw narodowych w epoce nowoczesnej.
46.    Zdefiniuj pojęcia: ekologia, etologia, socjobiologia.
47.    Jak rozumiesz pojęcie „jaźń odzwierciedlona”?
48.    Jak rozumiesz pojęcie: „rytuał przejścia”?


http://greenpeace.pl/1-procent/bannery/gazeta-pl-v4-300x45.jpg

Offline

 

#3 16-12-2008 20:58:10

aku-ku
Moderator
Zarejestrowany: 19-07-2008
Posty: 114

Re: Zagadnienia na kolokwium z socjologii

oooo : - ) dzięki WIELKIE!

Offline

 

#4 16-12-2008 22:50:14

Apasz
Chycić cię za rzyć?
Zarejestrowany: 18-07-2008
Posty: 1582

Re: Zagadnienia na kolokwium z socjologii

1. Na czym polega teoria organicyzmu.
Organicyzm - pogląd filozoficzny zakładający, iż społeczeństwo funkcjonuje i rozwija się jak żywy organizm, a instytucje społeczne są ze sobą powiązane tak, jak części organizmu (od ich wzajemnej współpracy zależy sprawne funkcjonowanie społeczeństwa). Był to jeden z pierwszych nurtów w socjologii, głoszony m.in. przez Herberta Spencera.
2. -Scharakteryzuj koncepcję solidarną organiczną i mechaniczną u Durkheima.
solidarność mechaniczną (charakterystyczna dla społeczeństw pierwotnych) - opiera się na podobieństwie pomiędzy jednostkami normach opierających się na sankcjach (np.prawo karne) oraz wspólnej świadomości zbiorowej,
solidarność organiczną (charakterystyczna dla społeczeństw rozwiniętych) - opiera się na społecznym podziale pracy, wynika z potrzeby współpracy rodzajach norm opierających się na współpracy (prawo kooperacyjne np. prawo cywilne czy prawo handlowe), gdzie świadomość zbiorowa odgrywa mniejszą rolę, pozostawiając więcej miejsca na indywidualną inicjatywę i refleksję.
Émile Durkheim (ur. wieczorem 15 kwietnia 1858 r., zm. 15 listopada 1917 r.) - francuski filozof, socjolog i pedagog. Jego prace miały wielki wpływ na rozwój nowoczesnej socjologii.
3.    Trzy koncepcje pojmowania natury ludzkiej u Pawła Rybickiego (abstrakcjonistyczna, naturalistyczna, realistyczna).
Abstrakcjonistyczna występuje w tzw. Szkole formalnej socjologii zapoczątkowanej przez niemieckiego filozofa i socjologa Georga Simmla, a rozwiniętej przez Leopolda von Wiese. W tej orientacji socjologicznej nie wysuwa się żadnych twierdzeń, czym jest i jaka jest jednostka ludzka. Nie formułuje się wyjaśnień czy charakterystyk, które dotyczyłyby czy to właściwości biologicznych, czy psychicznych, czy też potrzeb istoty ludzkiej. Przyjmuje się jedynie, że jednostka ludzka jest podmiotem działań i zachowań i analizuje się różne formy, w jakich życie społeczne tych jednostek występuje(stosunki społeczne, grupy społeczne, procesy społeczne)
W analizie socjologicznej wychodzi się od jakiejś fikcyjnej, abstrakcyjnej jednostki ludzkiej. Abstrahuje się od postaw ludzi, motywów ich działania, wartości którymi się kierują, uwarunkowań historycznych i przestrzenno-czasowych, w jakich podejmują działania
Naturalistyczna ujmuje jednostkę ludzką jako przedstawiciela gatunku, jako indywiduum biologiczne ukonstytuowane i rozwijające się jak każdy organizm, który reaguje na bodźce zewnętrzne poprzez odpowiednie zachowania.. Zjawiska życie społecznego w tym ujęciu sprowadzają się do określonych rekcji, jakie zachodzą w organizmie pod wpływem bodźców zewnętrznych. Takie koncepcje jednostki były podstawowymi założeniami niektórych kierunków w socjologii(organicyzm, teoria instynktu, behawioryzm)
Realistyczna wychodzi z założenia, że jednostka ludzka jest istotą społeczną. W historii myśli społecznej wyraził ją najpełniej Arystoteles określając człowieka jako zoon politikon (animal sociale). Koncepcja ta zawiera trojakie znaczenie ontologiczne, leżące u podstaw socjologii humanistycznej. W pierwszym znaczeniu ustala, że jednostka ludzka nie mogłaby rozwinąć swych cech specyficznie ludzkich, gdyby znajdowała się poza ludzkim środowiskiem społecznym. W znaczeniu drugim stwierdza, że”[...]człowiek nie jest czymś danym, gotowym, statycznie określonym jest istotą, która staje się i urzeczywistnia się w miarę swojego rozwoju[...]”, pod wpływem oddziaływania nań społeczeństwa i jego kultury. To właśnie pod wpływem społeczeństwa i kultury jednostka kształtuje swą osobowość, a więc swe postawy, dążenia, systemy, wartości i wzory postępowania.
Po trzecie, koncepcja ta zakłada, że jednostka tworzy różne rodzaje i formy życia zbiorowego
4. Wymień i scharakteryzuj istniejące, ważniejsze uregulowania prawne i polityczne    związane z prawami osoby ludzkiej.
a)    1215 Magna Charta Libertatum
       akt wydany w Anglii w 1215 przez króla Jana bez Ziemi
-   ograniczała władzę monarszą, głównie w dziedzinie skarbowej (nakładanie podatków za zgodą rady królestwa) i sądowej (zakaz więzienia lub karania bez wyroku sądowego) określała uprawnienia baronów, duchowieństwa i zakres swobód klas niższych
-   Wielka Karta Swobód przyznawała feudałom prawo oporu przeciwko królowi w razie naruszenia przez niego praw w niej zawartych.
-   do dziś w ustawodawstwie anglosaskim uznawana jest za fundament porządku konstytucyjnego i gwarancję wolności obywatelskich.
b)    Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela
    uchwalona 26 sierpnia 1789 r. przez Konstytuantę
    Deklaracja zawierała między innymi prawa:
- wolność słowa i wyznania
- równość wobec prawa
- suwerenność narodu francuskiego
- nienaruszalność praw własności
-  Deklaracja pojawiła się w preambule Konstytucji francuskiej i stanowiła inspirację dla powstających konstytucji w niektórych państwach.
c)    Powszechna Deklaracja Praw Człowieka
uchwalona została przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w dniu 10 grudnia 1948 roku w Paryżu
    każdy człowiek jest wolny
    niestosowanie dyskryminacji
    prawo do sądu
    prawo do sprawiedliwego procesu
    prawo do własności
    prawo do zrzeszania się
    wyrzeczenie się niewolnictwa
    zagwarantowanie ochrony prywatności
    zakaz tortur i nieludzkiego traktowania
            Inne wartości potwierdzone przez Deklarację to:
    wolność sumienia
    wolność wyznania i wolność do zmiany wyznania
    równość płci
5. Co to jest socjobiologia?
Socjobiologia jest syntetyczną dyscyplina naukową, której celem jest wyjaśnianie zachowań społecznych wszystkich gatunków, łącznie z Homo sapiens poprzez rozpatrywanie tych zachowań w kontekście działania sił doboru naturalnego. Dobór naturalny jest rozpatrywany jako mechanizm działający na poziomie organizmu lub poszczególnych genów egoizm genetyczny. Socjobiologia jest często traktowana jako część biologii i socjologii, ma związki z etologią, ewolucjonizmem, zoologią, genetyką populacyjną, i innymi dyscyplinami. W ramach studiów nad społecznościami ludzkimi socjobiologia jest ściśle związana z ekologią behawioralną i psychologią ewolucyjną.
Nazwa została stworzona przez Edwarda Osborne'a Wilsona w latach 70. XX wieku. Pierwotnie głównym obszarem zainteresowania socjobiologii były owady społeczne (mrówki, pszczoły, osy, termity) oraz naczelne inne niż człowiek. W mniejszym stopniu były to inne zwierzęta, które wykazują zachowania społeczne na mniejszą skalę. W ostatnich latach jednym z głównych propagatorów i popularyzatorów socjobiologii stał się Richard Dawkins
Socjobiologia stosuje ścisłe matematyczne modele do opisu zachowania zwierząt oraz ich stabilności ewolucyjnej. Ponieważ dzięki temu możliwe są matematyczne dowody poprawności teorii socjobiologicznych, symulacje komputerowe oraz tworzenie hipotez falsyfikowalnych, metody socjobiologiczne wyparły wcześniejszą metodykę wyjaśniania zachowań zwierząt opartą na zasadzie "to brzmi przekonująco, więc to musi być prawda". Najszerzej znanym sukcesem socjobiologii jest wyjaśnienie zachowań altruistycznych. Modele socjobiologiczne wyjaśniły też wiele trudnych faktów dotyczących struktury społecznej i zachowań seksualnych zwierząt. Socjobiologia używa szeroko wyników teorii gier, szczególnie ważny jest tu dylemat więźnia.
Socjobiologia stała się polem wielkich naukowych kontrowersji. Krytyka, której prominentnymi przedstawicielami byli Richard Lewontin i Stephen Jay Gould, koncentruje się na socjobiologicznym założeniu, że geny grają podstawową rolę w kształtowaniu ludzkiego zachowania i że istnieją nieprzezwyciężalne ograniczenia w redukowaniu takich cech jak np. agresywność.
Część krytyki socjobiologii ma swoje źródła raczej w poglądach religijnych i politycznych niż w problemach naukowych. Główny zarzut dotyczący "tolerowania" czy wręcz "akceptowania" zachowań uchodzących w naszej kulturze za niemoralne wynika w znacznej części z niezrozumienia istoty założeń socjobiologii. Teorie socjobiologiczne nie wypowiadają sie wcale na temat "słuszności" jakichś zachowań i nie wartościują ich, oraz nie twierdzą, ze kultura nie powinna na te zachowania wpływać.
Dziedziną która wywodzi się z badań socjobiologicznych ludzi jest memetyka, czyli badania ewolucji wzorców kulturowych.
w socjobiologii tez pojawia się problem :  Dylematu więźnia itd.
***Dylemat więźnia to jeden z najważniejszych problemów teorii gier. Gra ta została wymyślona przez dwóch pracowników RAND Corporation: Melvin Dreshera i Merril Food w 1950 roku.
Dwóch zamieszanych w duże przestępstwo przestępców złapano za małe przewinienie. Policja wie, że oni są winni, lecz nie ma dowodów. Jeśli:
    * będą współpracować ze sobą, odsiedzą niewielką karę za małe przewinienie (określenie współpraca dotyczy współpracy między przestępcami, nie współpracy z policją i oznacza, że obaj nie będą zeznawać),
    * jeden zerwie współpracę i będzie zeznawał, a drugi nie, pierwszy zostanie uwolniony, drugi natomiast pójdzie siedzieć za poważne przestępstwo,
    * obaj będą zeznawać, obaj pójdą siedzieć, przy czym wyrok będzie z tego względu nieco złagodzony.
Problem jest następujący: niezależnie od postępowania drugiego, opłaca się zeznawać. Jeśli natomiast żadna ze stron by nie zeznawała, wynik byłby o wiele lepszy dla obu graczy.
Zatem wybór podyktowany interesem osobistym nie zawsze jest najlepszy dla danej osoby.
Wiele sytuacji w życiu ma własności podobne do dylematu więźnia.
Jednym z popularnych rozwiązań jest dobrowolne przyjęcie na siebie kary w przypadku jeśli zerwie się współpracę, drugi natomiast będzie współpracował. Tak działają różne systemy honorowe, w tym świat przestępczy. Jeśli obie strony uczestniczą w tego typu systemie honorowym i są świadome tego u przeciwnika, mogą zaryzykować współpracę, na czym obie zyskają. Zobacz: obietnica.
Inne rozwiązanie to iterowany dylemat więźnia - wielokrotne rozgrywanie między dwoma graczami dylematu więźnia. Zysk z zerwania współpracy jest o wiele niższy od straty spowodowanej brakiem współpracy w następnych turach.
Spotyka się też dylemat więźnia w wersji wieloosobowej.
6.  Na czym polega teoria łącznej teorii przystosowawczej?
- w toku ewolucji jednostką doboru naturalnego jest gen. te geny, które odpowiedzialne są za wykształcenie cech morfologicznych i zachowaniowych sprzyjających sukcesowi reprodukcyjnemu osobnika, a tym samym przekazaniu większej liczby kopii tychże genów następnemu pokoleniu, rozprzestrzeniają się w populacji. powoduje to, że coraz liczniej pojawiają się osobniki mające te właśnie cechy.
- organizmy "dążą" do przekazania jak największej liczby kopii własnych genów następnemu pokoleniu; najlepiej przystosowane są osobniki, które odnoszą największy sukces reprodukcyjny- mają najwięcej potomstwa, które dożywa wieku reprodukcyjnego i z kolei samo ma wiele potomstwa.
7. Scharakteryzuj pojęcie altruizmu odwzajemnionego.
Altruizm odwzajemniony - polega na dokonywaniu aktów altruizmu w sytuacjach, w których prawdopodobieństwo odwzajemnienia pomocy (przez obiekt) i prawdopodobieństwo potrzeby pomocy w przyszłości jest jak największe.
"Ja pomogę mu teraz, a gdy ja będę potrzebować pomocy, to on pomoże mi."
Jednostki, które radzą sobie same i nie spodziewają się sytuacji, w której będą potrzebować pomocy, nie będą skłonne do altruizmu. Tak samo szansa pomocy jednostce egoistycznej, po której nie spodziewamy się odwzajemnienia, też nie będzie wysoka.
8. Socjologia pierwotna i wtórna.
Socjalizacja pierwotna – składowa procesu socjalizacji, zachodząca w grupie pierwotnej, najczęściej na obszarze rodziny. W socjalizacji pierwotnej na jednostkę mają wpływ znaczący inni, przeważnie rodzice. Charakteryzuje się ona silnym emocjonalnym oddziaływaniem znaczących innych na jednostkę. Reguły działania przyswaja ona na zasadzie naśladownictwa oraz w mniejszym stopniu poprzez werbalny przekaz symboliczny. Socjalizacja pierwotna kończy się w momencie pojawienia się uogólnionego innego. W tym momencie rozpoczyna się etap socjalizacji wtórnej.
Socjalizacja wtórna – składowa procesu socjalizacji obejmująca proces profesjonalizacji lub etatyzacji, kiedy w toku wzrastania jednostki do życia społecznego wchodzi ona do kolejnych wtórnych grup społecznych (instytucje religijne, zakłady pracy, partie polityczne itd.). Socjalizacja wtórna rozpoczyna się od momentu pojawienia się w socjalizacji uogólnionego innego
Socjalizacja wtórna jest jednym ze składników tzw. dziesięciościanu edukacyjnego.
9.    Internalizacja a eksternalizacja.
Internalizacja proces psychiczny polegający na „uwewnętrznieniu” kultury, czyli przekształceniu jej wzorów w elementy osobowości- motywacje czy postawy.
Eksternalizacja przejawianie się ukształtowanych kulturowo treści osobowościowych-motywacji czy postaw- w konkretnych działaniach.
10. Rodzaje socjalizacji.
wg Bergera i Lukmana
1)Socjalizacja pierwotna- w domu rodzinnym człowiek uczy się norm, tzw. kręgosłupa moralnego,
2) Socjalizacja wtórna- wpływ innych instytucji tuż przed szkołą a potem szkoła,
3) Socj. krytyczna- posiadanie kompetencji społecznych.
11. Opisz strukturę osobowości w psychologicznej teorii Freuda.
Id jest jedną ze struktur osobowości w modelu psychoanalitycznym, obok ego oraz superego.
Id jest rodzajem brzucha matki (choć piękna, to tylko metafora), w którym dochodzi do ukształtowania ego i superego. Zawiera w sobie dziedziczne i wrodzone wyposażenie psychiczne z popędami włącznie, działa na zasadzie impulsów i natychmiastowej gratyfikacji, zaspokojenia potrzeb. Pozostaje w ścisłym związku z procesami fizjologicznymi z których czerpie energię. Id reprezentuje wewnętrzny świat subiektywnych doznań i nie posiada żadnej wiedzy o rzeczywistości obiektywnej. Nie potrafi tolerować przyrostów energii, które są odczuwane jako powodujące dyskomfort napięcia. Zasada redukcji napięcia, zgodnie z którą działa id nosi nazwę zasady przyjemności. Redukcja ta zachodzi za pomocą czynności odruchowych (redukują napięcie natychmiast) i procesu pierwotnego (redukuje złożone reakcje psychiczne).
Id jest sferą biologiczną człowieka.
Id jest jednym z podstawowych pojęć w psychoanalizie Zygmunta Freuda. W analizie transakcyjnej odpowiednikiem id jest komponent dziecka.
Ego jest jedną ze struktur osobowości w modelu psychoanalitycznym, obok superego oraz id.
Ego wytwarza się ponieważ zaspokojenie potrzeb organizmu wymaga działań w świecie rzeczywistym (obiektywnym) poprzez przekształcanie wyobrażeń w spostrzeżenia. Jest podporządkowane zasadzie rzeczywistości, działa za pośrednictwem procesu wtórnego, sprawuje kontrolę nad funkcjami poznawczymi i intelektualnymi. Ta część osobowości decyduje o przystąpieniu do działania, które popędy i w jaki sposób zostaną zaspokojone. Zasadnicza rola ego to godzenie wymagań organizmu z warunkami środowiskowymi czyli id i superego.
Ego jest sferą intelektualną człowieka.
Ego jest jednym z podstawowych pojęć w psychoanalizie Zygmunta Freuda. W analizie transakcyjnej odpowiednikiem ego jest komponent dorosłego
Superego jest jedną ze struktur osobowości w modelu psychoanalitycznym, obok ego oraz id.
Superego stanowi wewnętrzną reprezentację wartości moralnych i ideałów uznawanych przez daną społeczność, które przekazywane są dziecku przez rodziców w procesie socjalizacji. Jest to instancja „moralna”, dążąca do doskonałości (w przeciwieństwie do id kierującego się zasadą przyjemności). Główne funkcje superego to hamowanie impulsów id, przekonywanie ego, aby cele realistyczne zastąpiło moralnymi.
Jest to ostatni wykształcający się element osobowości, kształtuje się pod wpływem kar i nagród, stosowanych przez rodziców. To, co wychowawcy aprobują i nagradzają włączane jest w obręb subsystemu superego - ja idealnego. Sumienie karze wywołując poczucie winy, ja idealne nagradza powodując poczucie dumy. Samokontrola zajmuje miejsce kontroli sprawowanej przez rodziców.
Superego jest sferą moralną człowieka.
Superego jest jednym z podstawowych pojęć w psychoanalizie Zygmunta Freuda. W analizie transakcyjnej odpowiednikiem superego jest komponent rodzica.
12. Scharakteryzuj pojęcie jaźni (pojęcie jaźni odzwierciedlonej – to co ja myślę, że myślą o mnie inni).
Jaźń – wytworzona w kontaktach z innymi umiejętność patrzenia na siebie samego oczami partnerów, zdolność zdefiniowania swojego miejsca w szerszej zbiorowości, roli, jak się pełni, obowiązków i powinności, jakie z niej wynikają, zakazów i nakazów, jakie zbiorowość jednostce narzuca
Jaźń odzwierciedlona– samoocena jednostki kształtowana przez interpretację reakcji innych ludzi w stosunku do jej osoby. (to co ja myślę, że myślą o mnie inni)

13. Socjalizacja antycypująca i odwrotna.
socjalizacja antycypująca – jej odmiana to snobizm. To taka sytuacja, gdy ktoś nie będąc członkiem grupy, nie mając danej pozycji identyfikuje się z nią subiektywnie na tyle silnie, że pragnie już z góry upodobnić się do członków tej grupy lub osób zajmujących tą pozycję. Liczy, że przyniesie mu to łatwiejszy akces lub akceptację. Ta grupa zaczyna kształtować jego osobowość – mimo, że jeszcze do niej nie należy np. sposób ubierania, mówienia, formy rekreacji, upodobania artystyczne. Prowadzi to do odrzucenia tych jednostek przez grupy do których chce ona należeć.
Socjalizacja odwrotna – młodzi socjalizują starszych – wynika to z:
1. zmiany społeczne i kulturowe – młode pokolenie bardziej chłonne na nowości może być szybciej wdrożone do nowych stylów i sposobów życia niż pokolenie starsze
2. nowe prądy kulturowe niesione przez środki masowego przekazu docierają do młodych z pominięciem rodziców czy wychowawców
14. Definicja socjalizacji u Floriana Znanieckiego (Filipiak „Socjologia kultury”)
Socjalizacja według Floriana Znanieckiego  „wchodzenie w kulturę” przez co rozumie poznanie i przyjmowanie przez jednostkę tradycji i wzorów kulturowych wyznaczających sposób jej zachowania się.
15.   Modele komunikacji w grupie(jednostki uprzywilejowane w procesie przepływu informacji).
Krąg każdy może przezywać informacje wyłącznie swoim sąsiadom, nie ma osoby uprzywilejowanej, organizacja niestabilna, spowolnienie pracy lecz zwiększenie zadowolenia
Łańcuch trzy spośród pięciu osób mogą komunikować się z oboma sąsiadami, dwie zaś jedynie z sąsiadem z jednej strony.
Gwiazda jedna osoba komunikuje się  pozostałymi, które nie mogą przekazywać sobie informacji. Wyraźne kierownictwo, organizacja stabilna, wzrost szybkości i dokładności przy spadku zadowolenia
16.    Trzy podstawy spójności grupy u Roberta Mertona.
Kreowana kulturowo „zinternalizowanie przez członków grupy wspólnych norm i wartości”
Kreowana organizacyjnie „wynika z realizacji jednostkowych i grupowych celów poprzez współzależność działań członków grupy”
Kreowana strukturalnie wynika np. z przeciwstawienia grup własnych grupom obcym, z konfliktu miedzy tymi grupami itp
17.    Jakie znasz rodzaje grup? (wymienić jak najwięcej i opisać)
Ze względu na więzi:
-formalne – posiadające określone struktury, cele i normy zatwierdzone przez prawo i przepisy
-nieformalne – wytworzone na zasadzie odrębności bez określonych norm prawnych
ze względu na stosunki społeczne:
-pierwotne – oparte na kontaktach osobistych, zwykle niewielkie pod względem liczebności, kontakty pomiędzy członkami dokonują się bezpośrednio
-wtórne – przynależność wynika z dowolnego wyboru, oparte na wspólnych interesach w drodze do określonego celu, o dużej liczebności
ze względu na wielkość:
-małe – bezpośrednie interakcje między członkami, łączy ich cel
-duże – minimalne kontakty bezpośrednie lub ich brak
ze względu na sposób uzyskania członkostwa:
-ekskluzywne (zamknięte) – stosują ściśle określone kryteria dotyczące przyjęcia
-inkluzywne (otwarte) – dostępne dla wszystkich
-ograniczone – posiadają kryteria selekcji, lecz nie tak rygorystyczne jak grupy ekskluzywne
grupa odniesienia – grupa, która jest dla danej jednostki źródłem norm i wartości, a także wzorów zachowań, wedle których modeluje własne postępowanie
lub – grupa, która jest dla jednostki tłem oceny przez nią własnej sytuacji lub postępowania
18. Grupy pierwotne a grupy wtórne. (różnice)
a)
Grupa społeczna – w psychologii społecznej i socjologii zaliczany do zbiorowości społecznej zbiór co najmniej trzech osób (w niektórych ujęciach dwóch), którego członkowie współdziałają ze sobą w celu zaspokajania własnych potrzeb, charakteryzujący się trwałą strukturą i względnie jednolitym systemem norm i wartości.
W socjologii pojęcie to jest uznawane za jedno z podstawowych, choć nie jest jednoznacznie rozumiane w różnych szkołach socjologicznych. W niektórych przypadkach pojęcie to było odrzucane jako stworzony na potrzeby nauki artefakt. W najszerszym rozumieniu jest to zbiór jednostek, między którymi zachodzą istotne stosunki społeczne.
b)
GRUPY PIERWOTNE to takie, których członkowie współdziałają ze sobą na określonych podstawach, wchodząc w regularne kontakty każdy z każdym (na przykład: rodzina).
GRUPY WTÓRNE - w grupach takich jednostki są świadome istnienia innych członków grupy, ale kontakty pomiędzy nimi są rzadkie lub nie ma ich w ogóle (np. grupa zawodowa).
c)
grupy pierwotne i wtórne: Rozróżnienie to pochodzi od Ch. H. Cooleya. Pierwsze charakteryzują się częstymi i ścisłymi kontaktami, wysokim zaangażowaniem emocjonalnym, poczuciem solidarności i głębokim przywiązaniem do wartości wspólnych. Są one dlatego "pierwotne", ponieważ ich powstawanie wiąże się z wcześniejszym cyklem życia ludzkiego, tzn. występują najczęściej w fazie socjalizacji  i kształtowania osobowości, np. rodzina, sąsiedztwo, grupy rówieśnicze. Wszystkie inne grupy są wtórne. Cechują się kontaktami rzeczowymi, wąskimi celami, bezosobowymi relacjami, racjonalnością.




19. Wartościujące i opisowe rozumienie kultury.
Wartościujące rozumienie kultury zawiera ocenę kultur poszczególnych zbiorowości ludzkich. w rezultacie takiej oceny kultury klasyfikuje się jako lepsze lub gorsze, wyższe lub niższe. kultura w tym ujęciu  jest pojmowana jako zjawisko podlegające procesowi rozwoju w toku dziejów i osiągające w trakcie tego rozwoju coraz wyższy stopień, jako zjawisko kumulujące się, stopniowalne.
Opisowe, czyli neutralne, nie oceniające pojęcie kultury rozumie się jako zespół wielu zróżnicowanych zjawisk, których wzajemne powiązania i uwarunkowania mogą być przedmiotem opisu i analizy, ale nie wartościowania
20. Instrumentalne i autoteliczne dobra kultury
dobra instrumentalne (pośrednie) stanowią środki do osiągania innych dóbr.
dobra autoteliczne ( bezpośrednie) są celem samym w sobie.
21. Pojęcie subkultury.
„subkultura to względnie stała grupa społeczna pozostająca na marginesie dominujących w danym systemie tendencji życia społecznego, wyrażająca swoją odrębność poprzez zanegowanie  lub podważanie utrwalonych
i powszechnie akceptowanych wzorów kultury.” - Mirosław Pęczak (znany socjolog )
22. Opisz trzy segmenty kultury u Sztompki.
- kultura normatywna: określa swobody działania. w obrębie kultury normatywnej znajdują się opisy działań właściwych, przyjętych w danej kulturze, ale także działań niewłaściwych lub zabronionych. działanie ma sugestię powinności lub zakazu, stanowi wzorzec normatywny.
- kultura idealna: zawiera uznane przekonania, poglądy, idee, standardowe symbole i tym samym określa właściwe sposoby myślenia, definiuje znaczenia, ustala obowiązujące sensy zdarzeń czy zjawisk. nazywana tez kulturą symboliczną.
- kultura materialna: obejmuje wszelkie obiekty, które posiadamy, czy którymi zazwyczaj posługujemy się w naszej społeczności. wchodzą tu w grę przedmioty i urządzenia wymyślone lub skonstruowane przez człowieka także zmodyfikowane czy przetworzone obiekty przyrodnicze.
23.   Czym jest kultura masowa, co ją charakteryzuje.
Kultura masowa narodziła się jako produkt wtórny rewolucji przemysłowej, obecnie bywa identyfikowana z kulturą najniższego poziomu
Kompleks norm i wzorów zachowania o bardzo rozległym zakresie zastosowania
Pojęcie kultury masowej odnosi się do zjawisk współczesnego przekazywania wielkim masom odbiorców identycznych lub analogicznych treści płynących z nielicznych źródeł oraz do jednolitych form zabawowej, rozrywkowej działalności wielkich mas ludzkich
Kryteria charakteryzujące kulturę masową:
-kryterium ilości
-kryterium standaryzacji
24.    Zasada wspólnego mianownika w kulturze masowej.
Poszukiwanie formy i treści, która będzie mogła dotrzeć do jak największej grupy zróżnicowanych odbiorców. Realizowana na różne sposoby jest walka o rozszerzenie i utrzymanie rynku dla produkowanego towaru
25. Koncepcja funkcjonalno-strukturalna struktury społecznej.
[!] Społeczeństwo to struktura umożliwiająca mu funkcjonowanie, układ powiązanych elementów istniejących w ścisłej harmonii, wzajemnie na siebie oddziałujących a stanowiących pewną całość, gdzie zmiana jednego elementu pociąga za sobą zmianę innych.
*przedstawia strukturę społeczeństwa jako ustrój
*globalny, całościowy system społeczny złożony z wielu wzajemnie warunkujących się  podsystemów to struktura społeczeństwa
Społeczeństwo to:
-całość sama w sobie
-istota niezmienna, której ewolucja części składowych umacnia całość
-twór w którym rozwój, ewolucja traktowany jest jako postęp
Struktura społeczna to system złożony z:
- osobowości
- systemu społecznego
- systemu kulturowego
26. Teoria konfliktu wg Marksa
Marks przedstawił prostą (niektórzy twierdzą ze zbyt prostą) teorię stratyfikacji - Marks, Engels, 1848r. Jego zdaniem ci którzy posiadają środki produkcji - czyli materiały potrzebne do wytwarzania dóbr - mogą kontrolować ośrodki władzy, symbole kulturowe, pracę i styl życia innych ludzi. Przez to we wszystkich społeczeństwach istnieje podstawowe napięcie pomiędzy właścicielami, a tymi, którzy środków produkcji nie posiadają - obojętnie czy są to np. wieśniacy i szlachta czy też robotnicy i kapitaliści. Ponieważ posiadacze środków produkcji mają władzę, mogą manipulować symbolami kulturowymi, tworzyć ideologie uzasadniające posiadaną przez nich władzę i przywileje, a równocześnie negujące roszczenia innych do własności i władzy. Jeśli zajdzie taka potrzeba to potrafią zastosować represje i przymus fizyczny wobec tych, którzy kwestionują ich stan posiadania i prawo do władzy. Marks uważał jednak, że ten podstawowy konflikt interesów pomiędzy „posiadaczami” a pozbawionymi władzy i środków produkcji, prowadzi nieuchronnie do sytuacji, w której może dojść do rewolucji wywołanej przez tych ostatnich, którzy pozbawieni są wpływu na wyniki własnej pracy i innych przywilejów.

Marks twierdził, że stratyfikacja nie jest niezbędna i nieuchronna, jeśli tylko środki produkcji staną się własnością zbiorową, a nie własnością nielicznych jednostek. Za powstanie stratyfikacji jego zdaniem jest odpowiedzialny kapitalizm. Kapitalizm wg niego - każe robotnikom produkować więcej, niż im samym i właścicielom środków produkcji potrzeba, co prowadzi do powstania „wartości dodatkowej”. Wartość tą kapitalista wykorzystuje dla własnego zysku, a nie zwraca jej robotnikom wytwarzającym ją.
Wydarzenia współczesne niezupełnie potwierdzają przewidywania Marksa, ale nie należy ich odrzucać. Wielu socjologów (np. Domhoff 1983) utrzymuje, że władza jest wciąż skoncentrowana w rękach małej elity ekonomicznej i że związki zawodowe nie mogą zaprzestać walki o prawa robotników. Podkreślają oni, że nie jest to łatwe.
27. Koncepcja konfliktowa struktury społecznej u L. Cosera.
Konfliktowe powstanie i funkcjonowanie państwa w wizji L. Cosera, za priorytetowe ma zmiany do jakich prowadza konflikty. Nobilituje starcia jako istotne dla eliminacji negatywnych cech struktury społecznej i wprowadzania nowatorskich, lepszych od poprzednich rozwiązań. Buduje to organizację bardziej odpowiednia wobec świata.
28. Koncepcja struktury społecznej u P. Blau.
P. Blau za kluczowe w swoim ujęciu struktury społecznej uznał wszelka wymianę między jednostkami na zasadach równego i sprawiedliwego handlu. Proces ten rozwija i umacnia strukturę tak by dobrze funkcjonowała.
29. Fazy kształtowania się państwa
Te trzy fazy strukturalne nie dają się umieścić w ścisłych granicach historycznych i nie muszą występować w historii każdego państwa. Ukazują ogólnie ujętą, teoretyczną ewolucję państwa.
Faza wodzów militarnych - polegała na tym, że w społeczeństwie plemiennym (lub kilku plemionach sąsiednich) tworzono ad hoc (czyli specjalnie w tym celu, bez zamiaru szerszego użytkowania) instytucję/stanowisko aby spełnić określone zadanie. Była to np. instytucja wodza militarnego podczas konfliktów terytorialnych lub sporów wewnętrznych. Władzę zwierzchnią tworzono na drodze pokojowej, podboju lub ewolucyjnego wewnętrznego rozwoju danej grupy plemiennej.
Faza państwa patrymonialnego - wyraźnie zaznaczyła się w historii państw europejskich. Wytwarzały się trwałe instytucje władzy administracyjnej i politycznej: książęta feudalni, królowie razem z "dworem", czyli zespołem urzędów i urzędników administrujących i reprezentujących państwo. Terytorium państwowe traktowano jako własność księcia, króla.
Faza państwa nowożytnego - nastąpiło oddzielenie własności prywatnej księcia/króla/władcy politycznego od własności publicznej państwowej, należącej do społeczeństwa obywatelskiego. Wytworzyły się trwałe instytucje administracji, legislacyjne i sądownicze, czyli cała struktura organizacyjna władzy państwowej. Władza państwowa uległa centralizacji, koncentracji i zhierarchizowaniu, staje się władzą biurokratyczną, która rozszerza się i wzrasta liczebnie. Powstały różne formy współdecydowania obywateli w sprawowaniu władzy. Odseparowano administrację publiczną od aparatu administracji panującego.
30. Wewnętrzne i zewnętrzne funkcje państwa.
Funkcje państwa:
a)    zewnętrzne:
- zapewnienie bezpieczeństwa społeczeństwu (tworzenie sił militarnych, ale także działania dyplomatyczne zmierzające do tworzenia porozumień, zawierania umów międzynarodowych, przeciwdziałania agresjom i konfliktom zbrojnym i podejmowanie działań na rzecz współpracy gospodarczej różnych państw i z różnymi państwami);
- zapewnienie społeczeństwu przedstawicielstwa w stosunkach międzynarodowych (tworzenie organów przedstawicielskich, które będą reprezentować i dbać o interesy swoich obywateli na terytorium innego kraju);
b)    wewnętrzne (określane przesz niektórych jako możność i obowiązek zapewnienia przez państwo ładu politycznego, społecznego, ekonomicznego, informacyjnego i kulturowego):
- zapewnienie ładu i porządku w obrębie społeczeństwa (ustanowienie porządku prawnego – regulacja stosunków między obywatelami a władzą i między obywatelami);
- sprawowanie zwierzchniego nadzoru nad działalności różnych grup społecznych i ich instytucji (wspomaganie ich działalności, inicjowanie tej działalności, koordynowanie, rozstrzyganie sporów i konfliktów).
Tak określone funkcje nazywa się często funkcjami uniwersalnymi czy podstawowymi, nadto państwo spełnia funkcje subsydiarne, interwencyjne (szczególnie tzw. funkcje gospodarcze państwa – dwa rodzaje polityki państwa: liberalna i kolektywna).
31. Scharakteryzuj autorytatywne i demokratyczna modele sprawowania władzy.
a) Model autorytatywny – pojawił się w historii w formie:
-    tyranii,
-    władzy autokratycznej,
-    władzy absolutnej,
-    totalitaryzmu typu faszystowskiego i komunistycznego.
Charakteryzuje się tym, że:
-    sprawujący władzę robi to samowolnie i nie podlega żadnej kontroli innych organów państwowych,
-    dysponuje od nieograniczoną i niepodzielną władzę(bez względu na to, czy to król, cesarz, przewodniczący partii, komitetu itp.)
-    osoba taka kumuluje w swoich rękach atrybuty wszystkich rodzajów władzy: prawodawczej, sądowniczej, administracyjnej,
-    rządzący sprawuje swoje władztwo „odgórnie” poprzez regulacje prawne, typu rozkazy, nakazy, zakazy itp.
-    rozbudowany system kar i stosowanie przymusu,
-    nieposzanowanie praw obywateli (które najwyraźniej podeptali faszyści i komuniści, bo w tych systemach nie funkcjonowały żadne ograniczenia, jak np. dla króla była szlachta itp.)
System totalitarny charakteryzują następujące cechy:
-    władza w sposób nieograniczony objęła wszelkie sfery życia społecznego i działalności obywateli
-    władza była wszechobecna i wszechwładcza,
-    obowiązywanie jednej, powszechnej ideologii,
-    monopol państwowy na środki komunikacji,
-    kolektywna własność środków produkcji,
-    rozbudowany aparat policyjny (przymusu).
b) Model demokratyczny charakteryzuje się:
-    uczestnictwem obywateli w sprawowaniu władzy, rządy „ludu” (bezpośrednie, pośrednie),
-    wybory demokratyczne (powszechne, bezpośrednie, równe, tajne, proporcjonalne lub większościowe),
-    parlament nadaje ustrój,
-    powołane organy przedstawicielskie tworzą prawo,
Deformacje demokracji:
-    oligarchia,
-    plutokracja,
-    demokracja stanowa.
32. Scharakteryzuj demokratyczny model sprawowania władzy państwowej
Demokratyczne Model Władzy: Władza sprawowana jest przez jednostki wytypowane z narodu, społeczeństwa, grupy społecznej, na określony czas. Funkcjonuje podział władzy na autonomiczne sądy, władzę ustawodawczą i wykonawczą. Jako organy są one często sobie nawzajem podległe w różnych sprawach. Suwerenem jest w wizji tego modelu Naród, on ma prawo decydować i rozstrzygać. Jednostki narodu mogą dowolnie starać się o urzędy władzy. Dzisiaj dominuje pośrednia demokracja – decyzje podejmowane przez przedstawicieli, jednak nadal może istnieć bezpośredni sposób podejmowania decyzji. Organy władzy w tym modelu są wybierane okresowo.
33. Trzy rodzaje władzy u Webera.
Pojęciem „władzy” - z socjologicznego punktu widzenia – oznaczamy czyjeś uprawnienia czy przysługujące komuś i możność wpływania na zachowania innych. Władza jest legitymizowana, aby sprawować władzę trzeba legitymizować się odpowiednim uprawnieniem. Max Weber wyróżnił trzy rodzaje źródeł władzy, panowania, czyli legitymizacji.
a)    Władza  legalna – sprawowanie władzy wywodzi się z formalnoprawnego, obowiązującego uregulowania prawnego, przypisującego uprawnienia władcze, czyli prawo do sprawowania władzy w ustalonym zakresie; jej sprawowania uprawniony jest każdy, kto działa w ramach przyznanych mu kompetencji, określonych przez obowiązujący porządek normatywny.
b)    Władza tradycyjna – źródłem legitymizacji są przyjęte i uświęcone tradycje, przypisywane osobie czy osobom określonego pochodzenia itp.; występowała już we wczesnym średniowieczu i w niektórych dzisiejszych społeczeństwach plemiennych, jest uświęcona wielowiekowym przestrzeganiem zwyczaju. Uzasadniała ona wyróżnioną pozycję władcy, który z kolei stał na straży jej przestrzegania.
c)    Władza charyzmatyczna – uprawnienie do sprawowania władzy wypływa ze szczególnych cech osobowości danej osoby; opiera się na „osobistej zdolności jednostki podporządkowywania sobie ludzi oraz ich oddaniu i zaufaniu w stosunku do przywódcy”. Jest, więc to władza zindywidualizowana, władza, której nikt inny poza osobą obdarzoną charyzmą nie jest w stanie sprawować.
Posiadanie legitymizacji jest ważnym warunkiem akceptowania władzy danej osoby czy grupy, a jej bark jest z pewnością źródłem nieuniknionych konfliktów.
34. Wymień i opisz sześć składników etniczności w koncepcji Anthony’ego D.Smith’a
NAZWA ZBIOROWOŚCI ma znaczenie symboliczne, w starożytności przypisywano jej moc magiczną, określała istotę nazwanego obiektu.
PRZEKONANIE O WSPÓLNYM POCHODZENIU- legendy i mity na temat pochodzenia danej zbiorowości etnicznej określają jej miejsce i pozycje w świecie. Ukazując jej początek uzasadniają jej dalsze losy i określają przyszłe przeznaczenie
DZIEJE, HISTORIA, PRZESZŁOŚĆ- zbiorowości etniczne są zbiorowościami historycznymi które maja własne dzieje i pamięć wspólnej przeszłości
KULTURA, WSPÓLNOTOWOŚĆ członków grupy etnicznej łączy i odróżnia od innych grup ich własna odrębna kultura. Mechanizm ten działa wedle wzoru podobieństwa i różnicy. Podkreśla się upodobnienie członków danej zbiorowości pod względem tych cech kulturowych które różnią ich od członków innych zbiorowości. W różnych zbiorowościach są to różne cechy jak np. religia, język ale również rodzaj ubioru a nawet dieta
ZWIĄZEK Z TERYTORIUM, terytorium ma tutaj także wartość symboliczną liczy się przede wszystkim jako „własne miejsce na ziemi” z którym wiążą się narodziny społeczności i najważniejsze wydarzenia w ich dziejach. Terytorium to jest „święta ojczyzna” do której powraca się symbolicznie nawet w czasie gdy zbiorowość dana jest rozproszona po całym świecie
POCZUCIE SOLIDARNOŚCI I TOŻSAMOŚCI grupę etniczna charakteryzuje znaczna spójność i silna więź społeczna w rozumieniu więzi psychicznej.
35. Mniejszości narodowe i etniczne w II RP i we współczesnej Polsce.
II Rzeczpospolita:
-    Państwo wielonarodowościowe
-    1/3 obywateli deklarowała niepolskie pochodzenie
-    dominują Żydzi, Niemcy, Ukraińcy, Białorusini, Litwini
-    Wysokie przyzwolenie prawne dla wolności mniejszości narodowych
III Rzeczpospolita Polska:
-    Państwo mononarodowe
-    ~ 95% do ~98% obywateli deklaruje polskie pochodzenie (znaczna większość nie mam dokładnych danych)
-     wśród mniejszości dominują Niemcy, inne istnieją także
-    mniejszość niemiecka ma przyzwolenie konstytucyjne na przedstawicielstwo w Sejmie w liczbie 2 posłów
36. Pojęcie klas społecznych w ujęciu Karola Marksa.
W ujęciu Karola Marksa klasa społeczna przechodzi dwie fazy kształtowania, nazywane "klasą w sobie" i "klasą dla siebie".
Pierwsza faza to okres obiektywnego kształtowania się klasy, jako części społeczeństwa wyróżnionej poprzez sytuację społeczną (w szczególności fakt posiadania lub nie środków produkcji). Na tym etapie członkom klasy brak poczucia solidarności.
Fazę drugą rozpoczyna nabycie świadomości przynależności do klasy. Skutkiem tego jest rosnące poczucie wspólnoty interesów w walce klas, i w dalszej kolejności wytworzenie klasowej solidarności, przejawiającej się m.in. zorganizowanymi formami walki o te interesy.
W ujęciu marksowskim, stratyfikacja społeczna ogranicza się do dwóch klas, proletariatu i burżuazji, między którymi zachodzi immanentny konflikt, ponieważ tylko burżuazja jest klasą posiadającą środki produkcji, natomiast proletariat jest klasą wyzyskiwaną (walka klas). Dzięki postrzeganiu wzajemnym swojego położenia przez proletariuszy rodzi się świadomość klasowa, a wraz z nią antagonizm wobec burżuazji.
Marks uważał, że poprzez uświadomienie własnego położenia ekonomicznego członkowie klas społecznych podlegają procesowi grupotwórczemu, poprzez co z klasy w sobie wytwarza się klasa dla siebie. Według niego proces ten w wyniku eksploatacji robotników w systemie kapitalistycznym miałby dotyczyć przede wszystkim proletariatu. Natomiast rozwój organizacji robotniczych, w tym związków zawodowych oraz partii komunistycznych, miał doprowadzić do utworzenia społeczeństw socjalistycznych, a w przyszłości komunistycznych, które byłyby społeczeństwami bezklasowymi.
37. Co to jest stratyfikacja społeczna? Funkcjonalna teoria stratyfikacji  K. Davisa i W. E. Moore’a.
Stratyfikacja (przez socjologów nazywana "stratyfikacją społeczną"), inaczej "uwarstwienie społeczne" - pojęcie wyrażające fakt, że wszelka społeczność składa się z poziomów pozostających ze sobą w relacjach nadrzędności i podporządkowania. Mierzona jest dostępnością do pięciu podstawowych zasobów społecznych, jakimi są: władza, pieniądze, prestiż, wykształcenie, zdrowie. Mówiąc prościej, stratyfikacja oznacza, że każde społeczeństwo ma pewien system rang: pewne warstwy stoją wyżej, inne zaś niżej. Ich suma stanowi system stratyfikacyjny danego społeczeństwa.
Historia zna cztery podstawowe systemy stratyfikacji społeczeństw ludzkich:
- niewolnictwo,
- system kastowy,
- system stanowy,
- system klasowy.
FUNKCJONALNA TEORIA STRATYFIKACJI – sformułowana w 1945 roku przez Kingsleya Davisa i Wilberta Moore’a na łamach ,,American Sociological Review’’
Według tej teorii nierówność społeczna to zjawisko odwieczne, nieusuwalne oraz niezbędne dla funkcjonowania społeczeństw ludzkich. Wszelkie znane społeczeństwa, zarówno historyczne, jak i współczesne cechują się nierównością społeczną
Autorzy wskazują na ogólne prawidłowości życia społecznego, z których – ich zdaniem – nieuchronność nierówności logicznie wynika. Pokazują to na przykładzie nierówności zawodów (5 tez):
TEZA 1: Różne zawody w społeczeństwie mają różną doniosłość funkcjonalną, to znaczy w różnym stopniu przyczyniają się do zaspokojenia ,,wymogów funkcjonalnych społeczeństwa’’
TEZA 2: Różne zawody wymagają większych lub mniejszych zdolności, talentów, wrodzonych predyspozycji, a ponadto dłuższego lub krótszego kształcenia lub treningu dającego niezbędne umiejętności i kompetencje
TEZA 3: Kształcenie i trening oznacza ponoszenie pewnych kosztów i wyrzeczeń – wymaga czasu, energii, wysiłku, dyscypliny, nakładów finansowych
TEZA 4: (dotyczy ludzkich motywacji) – Jedyny sposób, aby skłonić ludzi do podjęcia szczególnych starań i poniesienia szczególnych kosztów związanych z osiągnięciem bardziej wymagającego – a zarazem bardziej funkcjonalnie ważnego – zawodu, to związanie z nim jakichś szczególnych przywilejów: lepszych zarobków, większej puli władzy, wyższego prestiżu. Jedynym mechanizmem zapewniającym obsadzenie ważnych pozycji zawodowych odpowiednio uzdolnionymi i wykształconymi kandydatami jest zatem  - nierówność społeczna
TEZA 5: Obsadzenie ważnych funkcjonalnie zawodów predysponowanymi i przygotowanymi jednostkami jest – imperatywem funkcjonalnym, swoistym metawymogiem funkcjonowania każdego społeczeństwa. Bez tego społeczeństwo nie mogłoby istnieć
38. Scharakteryzuj pojęcie „klasy średniej”. Cechy wyróżniające przedstawicieli klasy średniej.
Klasa średnia w stratyfikacji społeczeństwa klasa społeczna znajdująca się pomiędzy klasą wyższą i klasą niższą określaną czasami jako klasa robotnicza.
W XIX wieku do klasy średniej przynależeli drobni przedsiębiorcy oraz coraz częściej urzędnicy, czyli te kategorie społeczne, które nie miały miejsca w dwubiegunowym podziale społeczeństwa na proletariat i burżuazję zaproponowanym przez Karola Marksa.

W obecnym rozumieniu tego pojęcia do klasy średniej włącza się przede wszystkim kategorie społeczno-zawodowe, charakteryzujące się względną samodzielnością, osoby pracujące we własnych firmach lub mających pracę umysłową oraz pewnym poziomem dobrobytu, nie będące jednakże ani posiadaczami dużych majątków ani nie legitymujących się arystokratycznym pochodzeniem (głównie w Wielkiej Brytanii). Do klasy średniej należą przede wszystkim osoby o wyższym wykształceniu oraz o wyższych kompetencjach kulturowych niż klasa robotnicza (niższa).
W ujęciu Lloyda Warnera klasa średnia podzielona została na klasę niższą i klasę wyższą. W późniejszych koncepcjach zakładających podział społeczeństwa na 9 klas, wyróżnione są podklasy klasy średniej:
•    klasa średnia wyższa (upper middle class)
•    klasa średnia właściwa (middle middle class)
•    klasa średnia niższa (lower middle class)
W społeczeństwach nowoczesnych, a szczególnie w ponowoczesnych klasa średnia stanowi większość populacji. Obecnie klasę średnią zasilają coraz bardziej tzw. wired workers, czyli osoby zajmujące się wytwarzaniem i przetwarzaniem informacji, jak również menedżerowie średniego szczebla czy pracownicy administracji.
Klasa średnia nie ma ostrych granic i ciągle jest redefiniowana przez socjologów czy ekonomistów
-Białe kołnierzyki - termin wprowadzony w amerykańskiej socjologii na określenie osób pełniących zawody niewymagające pracy fizycznej. Najczęściej utożsamiany jest on z pracownikami zatrudnionymi w sektorze publicznym, pracownikami administracji publicznej, ale również prawnikami, doradcami podatkowymi itp. Nie dotyczy on wolnych zawodów oraz przedsiębiorców.
- Mówi się też czasem o kategorii "różowych kołnierzyków", czyli pracowników umysłowych (lub ogólnie – nie używających wielkiego wysiłku fizycznego), których zawód nie cieszy się takim prestiżem, jak białe kołnierzyki. Do "różowych" zalicza się więc przykładowo bibliotekarzy, kwiaciarzy, sekretarki itp.
Niebieskie kołnierzyki (ang. blue collars) - termin wprowadzony w amerykańskiej socjologii na określenie pracowników produkcyjnych lub administracyjnych niższego szczebla.
Pracownicy fizyczni w USA faktycznie zazwyczaj mają kołnierzyki o takim właśnie kolorze, gdyż na niebieskim i podobnej kolorystyce brud nie rzuca się w oczy. Ponadto na niebiesko jest farbowany jeans, z którego produkuje się odzież roboczą.
39. Scharakteryzuj pojęcie „underclass” Główne czynniki marginalizacji społecznej.
Underclass - specyficzna, niejednolita podklasa społeczna, skupiająca ludzi trwale pozostawionych poza nawiasem społeczeństwa (np. biedni, samotne matki, uliczni przestępcy, narkomani, bezdomni, alkoholicy, pozbawieni opieki umysłowo chorzy). Jedną z przyczyn jej powstawania jest uzależnienie się od pomocy socjalnej - skutek uboczny działania państwa dobrobytu (podejście behawioralne) lub skutek uboczny makroekonomicznych przemian gospodarczych (podejście strukturalne). W hierarchicznym porządku znajduje się ona na najniższym szczeblu drabiny społecznej.
Wyróżnikami członków "underclass" są:
- trwała nieobecność na rynku pracy,
- przynależność kulturowa i rasowa,
- segregacja przestrzenna.
Podstawowe składniki identyfikujące jej obecność:
- bezrobocie wśród młodych mężczyzn,
- przestępstwa dokonywane przeciwko osobom,
- duża liczba dzieci przychodzących na świat w rodzinach dysfunkcyjnych.
40. Judaizm – najstarsza istniejąca religia monoteistyczna , ukształtowana w II tysiącleciu p.n.e. i wyznawana przez Żydów. Podstawą judaizmu jest wiara w jednego Boga (osobowego, niepodzielnego, będącego bytem niematerialnym, bezcielesnym i wiecznym), będącego nie tylko stwórcą świata, także jego stałym "nadzorcą", czy też "opiekunem". Bóg ten zawarł z ludem Izraela wieczyste przymierze, obiecując ochronę i pomoc w zamian za podporządkowanie się nakazom Boga. Wiele innych kanonów judaizmu zmieniało się na przestrzeni wieków.
Chrześcijaństwo - (gr. Χριστιανισμóς , łac. christianitas ) religia monoteistyczna i rodzina związków wyznaniowych głoszących nauczanie o mesjaństwie i synostwie bożym Jezusa Chrystusa, jego męczeńskiej i odkupieńczej śmierci oraz zmartwychwstaniu. Świętą księgą chrześcijan jest Biblia. Chrześcijaństwo wywodzi się z judaizmu i wyłoniło się z niego ok. połowy I wieku. Największa religia na świecie pod względem liczby wyznawców, biorąc pod uwagę wszystkie odłamy wchodzące w jej skład. Dokładne określenie granic tej religii jest kwestią sporną, nie wszyscy zaliczają do wyznań chrześcijańskich Świadków Jehowy, mormonów, arian oraz niektóre nowe ruchy religijne, choć same te wyznania uważają się za chrześcijańskie
Islam (arab. الإسلام) — religia monoteistyczna, założona przez Muhammada, druga na świecie pod względem liczby wyznawców. Za ostatniego proroka Islamu uznaje się Mahometa (Muhammada) - wielu muzułmanów uważa, iż Imię Proroka nie tłumaczy się na inne języki, a za ostatnią objawioną księgę - Koran. Przed Muhammadem Allah miał zesłać wielu innych proroków, wśród nich Adama, Abrahama (Ibrahima), Mojżesza (Musa) i Jezusa (Isy). Jednak zawarte w Koranie objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi. Islam jest uważany przez wyznawców za trzecią (po judaizmie i chrześcijaństwie) i ostateczną religię objawioną.
W islamie sunnickim muzułmanin ma pięć obowiązków, zwanych pięcioma filarami islamu:
1. Wyznanie wiary - Nie ma boga oprócz Allaha, a Muhammad jest Jego prorokiem. Jest ona również aktem włączenia do wspólnoty muzułmańskiej i w razie przyjęcia islamu na łożu śmierci jest powszechnie uważana za warunek wystarczający do uznania za pełnoprawnego muzułmanina.
2. Modlitwa - odprawiana pięć razy dziennie, z twarzą zwróconą w stronę Mekki - dzieci i osoby chore mogą odmawiać 3 razy dziennie.
3. Jałmużna - określoną część swych dochodów muzułmanin ma obowiązek oddawać biednym. Uważana jest za jeden z pierwszych "nowoczesnych" podatków socjalnych
4. Post - w ciągu dziewiątego miesiąca roku muzułmańskiego (ramadanu), muzułmanie muszą powstrzymywać się od jedzenia i picia, a także palenia tytoniu i uprawiania seksu od wschodu do zachodu słońca. Wahhabici unikają nawet przełykania śliny.
5. Pielgrzymka do Mekki - muzułmanin musi ją odbyć przynajmniej raz w życiu, jeśli pozwala mu na to sytuacja materialna. Często na podróż składa się cała lokalna wspólnota lub rodzina, która deleguje jedną osobę
Hinduizm to wspólna nazwa wielu religii i kultów wyznawanych głównie na Półwyspie Indyjskim.Zasadniczo za kulty hinduistyczne przyjmuje się te, które zgadzają się z następującymi tezami:
* Bóg (Brahman) jest jeden, tylko pojawia się w wielu formach.
* Wszystkie istoty żywe (a nie tylko ludzie) posiadają swoje indywidualne dusze, które substancjalnie nie różnią się między sobą. Dusza mrówki jest więc jakościowo taka sama jak dusza człowieka.
* Dusze uczestniczą w ciągłym procesie reinkarnacji czyli przechodzenia po śmierci w inne ciało.
* Dusze i ciała tworzą swoistą hierarchię bytów. Za dobre uczynki dusze przesuwają się w każdym cyklu reinkarnacji w górę tej hierarchii, a za złe w dół.
* Na szczycie tej hierarchii cykl reinkarnacji zostaje przerwany poprzez stopienie własnej duszy bezpośrednio z Brahmanem, co jest ostatecznym celem każdego wyznawcy hinduizmu.
* Istnienie Awatarów.
Buddyzm – religia, lub (jak obecnie uważa wiele osób) system filozoficzno-etyczny, rzadziej psychologia. Założycielem tej religii i twórcą podstawowych jej założeń był, żyjący od około 560 do 480 roku p.n.e. Siddhārtha Gautama, syn księcia z rodu Śākyów, władcy jednego z państw-miast w północnych Indiach.
Buddyzm opiera się na Czterech Szlachetnych Prawdach głoszonych przez Siddharthę Gautamę, oraz na przedstawionej przez niego Ośmiorakiej Ścieżce, która prowadzić ma do ustania cierpienia:
   1. Pierwsza Szlachetna Prawda o Cierpieniu - Istnieje cierpienie.
   2. Druga Szlachetna Prawda o Przyczynie Cierpienia - Przyczyną cierpienia jest pragnienie
   3. Trzecia Szlachetna Prawda o Ustaniu Cierpienia - Ustanie cierpienia to całkowite zaniknięcie i ustanie, wyrzeczenie się, zaniechanie, wyzwolenie, puszczenie pragnienia
   4. Czwarta Szlachetna Prawda o Ścieżce Prowadzącej do Ustania Cierpienia - Drogą do ustania cierpienia jest Szlachetna Ośmiostopniowa Ścieżka - właściwy pogląd, właściwe postanowienie, właściwa mowa, właściwe działanie, właściwy żywot, właściwe dążenie, właściwe skupienie, właściwa medytacja.
Dalsze nauki są wyprowadzane od Czterech Szlachetnych Prawd, stanowią ich analizę i rozwinięcie.
Konfucjanizm - system filozoficzno-religijny zapoczątkowany w Chinach przez Konfucjusza (Kong Fuzi, Kongzi) w V wieku p.n.e., a następnie rozwinięty m.in. przez Mencjusza (konfucjanizm idealistyczny) i Xunzi (konfucjanizm realistyczny) w III wieku p.n.e.. Konfucjanizm głosi, że zbudowanie idealnego społeczeństwa i osiągnięcie pokoju na świecie jest możliwe pod warunkiem przestrzegania obowiązków wynikających z hierarchii społecznej oraz zachowywania tradycji, czystości, ładu i porządku.
42. Jakie znasz tzw. nowe ruchy religijne. Scharakteryzuj je krotko.
Nowe ruchy religijne (New religious movement lub NRM) - powszechna, zbiorowa nazwa związków wyznaniowych, zazwyczaj propagujących specyficzny dla siebie religijny lub filozoficzny światopogląd oraz dysponują (podobnie jak starsze religie) środkami pozwalającymi osiągnąć zamierzone cele. Nowe ruchy religijne z reguły nie są zaliczane do głównych religii z których pochodzą, ze względu na poważne różnice doktrynalno-społeczne. Niektóre z nowych ruchów religijnych, z uwagi na swój destrukcyjny wpływ na członków, określane są mianem sekt destrukcyjnych. Inne zaś z uwagi na przyjęte założenia jak np. pewne odmiany satanizmu mogą być niebezpieczne także dla osób trzecich, nie będących ich członkami.
Istnieje wiele kryteriów (czasowych) zaliczania do nowych ruchów religijnych. Najpopularniejsze to:
•    1. Ruchy religijne młodsze niż 150 lat
1a. Ruchy powstałe po bahaizmie (1863 lub 1866)
1b. Ruchy powstałe od 1844 roku (patrz babizm, adwentyzm)
•    2. Ruchy młodsze niż 500 lat
2a. Ruchy powstałe po sikhizmie (1499-1504)
2b. Ruchy powstałe po 1600 (wyłączenie "tradycyjnych protestantów)
2c. Ruchy powstałe po 1534 (patrz luteranizm, anglikanizm)
•    3. Ruchy powstałe w XX i XXI wieku
•    4. Ruchy powstałe po II wojnie światowej
•    5. Kryterium bezczasowe:
5a. nazwa tradycyjna, różne formy
5b. nazwa odnosząca się do ruchów powstałych w ostatnich 150 latach (ale również kryteria 3 i 4) o światopoglądzie kompletnie nie pasującym do żadnej dużej religii, co uniemożliwia ich zaliczenie do tradycyjnych religii (kryterium to usuwa większość "radykalnych protestantów" z NRM według kryteriów 1, 1a, 1b, 3 oraz 4 i jest traktowane jako kryterium dodatkowe do przedstawionych)
W przeszłości stosowano najczęściej kryteria z grupy 2, obecnie wersje grupy 1 są najpopularniejsze, ze wskazaniem na 1a.
Obowiązujące w Polsce prawo gwarantuje każdemu wolność wyznania, głoszenia i sprawowania kultu religijnego (bez różnicy czy wyznanie jest formalnie zarejestrowane czy też nie - szczególnie jeśli chodzi o swobodę odbywania praktyk religijnych). Wolność wyznania gwarantuje Ustawa o Gwarancji Wolności Sumienia i Wyznania z 17 maja 1989. (tekst jednolity opublikowany w Dzienniku Ustaw nr 26 z 2000 r.).
Nowe ruchy religijne mają od kilkudziesięciu do nawet kilku milionów wyznawców bądź sympatyków. Podstawą klasyfikacji nowych ruchów religijnych jest to, do jakich istniejących religii nawiązują w swoich doktrynach.
Podział nowych ruchów religijnych (głównie wg Eileen Barker, przy zastosowaniu kryterium czasowego nr 1b) i przykładowe ruchy:
•    wywodzące się z tradycji orientalnych (buddyzm, hinduizm):
o    Ananda Marga
o    Bochongyo
o    Bohwagyo
o    Bongnam
o    Bractwo Zakonne Himavanti
o    Chingak
o    Chondogyo
o    Chungilhae
o    Chunrikyo
o    Daechongkyo
o    Falun Gong
o    I-Kuan Tao
o    Ilbu
o    International Moral Association
o    Jeungsando
o    Jilliwhoi
o    Jingsan-gyo
o    Kwansonggyo
o    Międzynarodowe Towarzystwo Świadomości Kryszny
o    Miruk
o    Misja Czaitanii
o    Reiyukai
o    Samdoggyo
o    Sangjegyo
o    Segyejunggyo
o    Soka Gakkai
o    Taegukdo
o    Tangun
o    Wonri
o    Yudo
•    wywodzące się z tradycji islamu:
o    ahmadiyya
o    bahaizm
o    babizm
o    wywodzące się z tradycji sufizmu
o    Międzynarodowy Zakon Sufi
o    Subud
•    wywodzące się z tradycji chrześcijańskiej:
o    Kościół Zjednoczeniowy
o    Nowe Jeruzalem
o    Nurt Lewicy Chrześcijańskiej
o    Rodzina (stare nazwy: Rodzina miłości Dzieci Boga)
o    Świadkowie Jehowy
•    neopogaństwo, rodzimowierstwo:
o    wicca
o    Klan Ausran
o    Polski Kościół Słowiański
o    Rodzimy Kościół Polski
o    Zrzeszenie Wiary Rodzimej
•    ruchy religijne w nurcie New Age oparte na działalności tzw. "Wniebowstąpionych Mistrzów"
o    Centrum Serc
o    Działalność Religijna "JAM JEST"
o    Summit Lighthouse
o    Świątynia Obecności
o    teozofia
•    inne ruchy religijne:
o    Kościół Scjentologiczny
o    Kościół Naturalnej Obecności
o    Polski Kościół Stwórcy
o    satanizm (wiele grup)
Pełny spis prawnie działających związków wyznaniowych i Kościołów na terenie RP zawiera Rejestr kościołów i innych związków wyznaniowych MSWiA.


Czytała - Krystyna Czubówna.

Offline

 

#5 16-12-2008 22:50:21

Apasz
Chycić cię za rzyć?
Zarejestrowany: 18-07-2008
Posty: 1582

Re: Zagadnienia na kolokwium z socjologii

43. Trzy podstawowe  postacie życia zbiorowego u Jana Szczepańskiego(zbiór, zbiorowość, grupa społeczna)
Zbiór grupa ludzi o podobnych cechach tzw. Zmiennych np. kobiety, mężczyźni, ludzie do 18 r.ż
Zbiorowość zbiór ludzi których łączą prócz zmiennych również więzi społeczne-wartości tzw. Czynniki grupo twórcze, ogól stosunków łączących jednostki z innymi
Grupa społeczna jest to zbiorowość która łączy dodatkowo pewien cel, świadome dążenie i działanie.
44. jakie znasz metody badawcze wykorzystywane w socjologii? Opisz je krótko.   
BADANIA ANKIETOWE
EKSPERYMENTY
BADANIA TERENOWE wszelkiego rodzaju badania w których badacz "rusza zza biurka" i przeprowadza swój projekt w analizowanej społeczności
BADANIA CAŁOŚCIOWE/ REPREZENTACYJNE pomiar interesujących badacza parametrów w całej populacji
OBSERWACJE proces gromadzenia informacji o danym zjawisku bez ingerencji w jego przedmiot. Dzięki obserwacji poznajemy zjawiska w ich naturalnym przebiegu.
WYWIAD polega na zadawaniu badanym przez ankietera mniej lub bardziej sformalizowanych pytań. W przypadku gdy badany odpowiada sam na pytania zawarte w przesłanym mu lub podanym kwestionariuszu, technika ta określana jest jako ankieta.
BADANIA NA DOKUMENTACH(gazety, czasopisma)
SOCJOMETRIA badanie struktur władzy i komunikacji pomiędzy jednostkami w populacji. Przeważnie badane są relacje komunikacji jednostek w grupie lub relacje władzy i współpracy
SODAŻ  badanie opinii publicznej w celu określenia preferencji ludności. Sondaż nie daje pełnego obrazu jedynie przybliżony wynik. Stanowi jednak silny wyznacznik trendu. Stosowany jest w wielu dziedzinach, m.in. w handlu do badania preferencji konsumentów, jak i często w okresie poprzedzającym wybory (sondaż wyborczy Sondaż prawidłowo przeprowadzony powinien uwzględniać, różne grupy społeczne, wiekowe i zawodowe
45. Co to jest próba badawcza? Scharakteryzuj losowy, kwotowy i losowo-warstwowy dobór próby badawczej.
Próba reprezentatywna - część populacji, wybrana do badania metodami statystycznymi, w założeniu badacza, zachowująca strukturę wyróżnionych cech populacji przy założonym poziomie istotności.
Badanie statystyczne wykorzystuje statystyczne właściwości rozkładu parametrów, cech danej populacji. Na podstawie parametrów zbadanego, niewielkiego fragmentu populacji można orzekać o całej populacji ze znanym prawdopodobieństwem, wynikającym z założeń badania. Prawdopodobieństwo prawdziwości wyników badania jest wyrażone przez parametr poziomu ufności.
Przykładowo w badaniu preferencji wyborców populację tworzą obywatele Polski posiadający czynne prawo wyborcze, natomiast próba losowa to tysiąc losowo wybranych członków populacji. Można także przyjąć, że są to obywatele Polski z założeniem, że będą głosować, lub głosowali.
Próba losowa, to część populacji wybrana metodą losowania. Zakłada się, że jest reprezentatywna ze względu na ślepy wybór. Mnogość parametrów populacji wymaga świadomego kształtowania parametrów próby np.:
- płeć
- wiek
- rola
- miejsce zamieszkania
- zawód
- wykształcenie
- uczestnictwo
Dobór Losowy: cechą charakterystyczną tego doboru jest możliwość wnioskowania o charakterystykach populacji generalnej na podstawie zbadania losowo wybranej próby. Każdy element populacji generalnej musi, w tym przypadku posiadać znane, i określone prawdopodobieństwo znalezienia się w próbie. Stosujemy następujące typy doboru losowego:
   - dobór losowy prosty
   - dobór losowy systematyczny
   - dobór losowy warstwowy
   - dobór losowy grupowy
   - dobór losowy wielostopniowy
Dobór Kwotowy: w doborze próby możliwe jest określenie przez badacza, w sposób arbitralny, które z jednostek populacji generalnej znajdują się w próbie. Dobór kwotowy opiera się on na znajomości struktury populacji generalnej. Do próby dobiera się te elementy, które spełniają żądane cechy w taki sposób aby ich rozkład w próbie odpowiadał rozkładowi tych cech w populacji generalnej. Jest to jeden z najbardziej popularnych doborów próby w badaniach marketingowych. Stosujemy następujące typy doboru kwotowego:
   - dobór jednostek typowych
   - dobór przez eliminację
   - dobór celowy
   - dobór przypadkowy
Dobór próby warstwowej polega na podzieleniu zbiorowości generalnej na podgrupy (warstwy), z których następnie losuje się odrębne próby.
W przypadku metody   losowo -  warstwowej ważne jest, aby każda z warstw była fizycznie lub symbolicznie dostępna w procedurze losowania.
46. Przejawy polskiego zacofania.
Najpierw przyczyny:
- zbyt wolny rozwój klasy mieszczańskiej
- 123 lata zaborów
- socjalizm
- dwie wojny w XX w.
Przejawy zacofania:
- przestarzała struktura zatrudnienia
   1993r.                    2002r.
   usługi - 44%    ->     56-57% (wzrost)
   przemysł - 31%   ->  28% (spadek)
   rolnictwo - 17%   ->   17% (spadek)
- anachroniczne stosunki własnościowe
   sektor prywatny jest bardzo wydajny i efektywny np.
   75% PKB w Polsce pochodzi z sektora prywatnego, a w Czechach 82-83% PKB
- niekorzystna struktura eksportu i importu
   eksportujemy węgiel, siarkę, odzież, produkty rolnicze
   importujemy technologie (komputery, TV etc.)
-  degradacja środowiska
- duże zadłużenie
- archaizm techniczno - technologiczny

- spadek publikacji naukowych
   dr Muster podał dane:
   1981 - 15 publikacji
   1988 - 18 publikacji
   1990 - 21 publikacji
                                           Widzi tu ktoś spadek?? Wydaje mi się, że chodzi tu być może o zbyt wolne tempo rozwoju w tej kwestii. Nie wiem.
- niska wydajność pracy
- niski poziom PKB
   mamy je najniższe w Europie
- jednostronne uzależnienie gospodarcze
   kiedyś - Moskwa
   teraz - UE
- nierówności w rozwoju
   Polska A i Polska B
   woj. mazowieckie
   woj. śląskie
   woj. małopolskie -> te trzy najlepiej rozwinięte
   woj. podlaskie, podkarpackie, lubuskie, warmińsko - mazurskie -> najgorzej rozwinięte
47. Co to jest stereotyp? Funkcje stereotypów.
Termin „stereotyp” pochodzi z języka greckiego, w którym „stereos” oznacza stężały, twardy, a „typos” – wzorzec, odcisk. Do socjologii termin ten wprowadził W. Lippman (1922), a później przyjął się on w psychologii społecznej. Lippman traktował stereotyp jako pewien umysłowy obraz rzeczywistości – uproszczony, niedokładny, oporny na zmiany, wytworzony raczej nie w efekcie własnego doświadczenia, ale dzięki przekazowi społecznemu. Jest on efektem kategoryzacji ludzi, których dzieli się na grupy i przypisuje im określone, odpowiednio wyselekcjonowane cechy osobowości lub zachowań. Podstawowymi elementami stereotypów są: uboga treść – czyli przekonania, osądy i wyobrażenia, przypisywane są wszystkim jednostkom włączonym do danej kategorii  ewaluatywno-emocjonalny charakter treści stereotypu, co oznacza, że w stereotypie zawarta jest przesycona emocjami ocena danego zjawiska (zawarta np. w silnie nacechowanych emocjonalnie, najczęściej lękiem i niechęcią słowach: „nienawidzę”, „zły”, „zboczeniec”, „głupi”); generalizacja treści stereotypu- przypisanie najczęściej negatywnych cech wszystkim członkom określonej grupy; trwałość stereotypu – stereotypy łatwo się utrwalają, nie są podatne na zmianę pod wpływem informacji z nimi niezgodnej, łatwo je subiektywnie potwierdzić, a trudno obalić
FUNKCJE:
Integracyjna
Obronna
Ideologiczna
48. Jak można zdefiniować pojęcie „osobowości”? Typy osobowości w koncepcji Floriana Znanieckiego.
OSOBOWOŚC zbiór pewnych unikalnych, stosunkowo trwałych cech indywidualnych danej jednostki które budują jej tożsamość biograficzną kształtowana jest w procesie socjalizacji
Według Floriana Znanieckiego osobowość kształtuje się w kręgach społecznych:
KRĘGI WYCHOWAWCZE-rodzina i szkoła które kształtują ludzi dobrze wychowanych-chodzących utartymi ścieżkami, konformistycznych i dążących do celu, którzy nie umieją się odnaleźć w sytuacjach rewolucyjnych
KRĘGI PRACY(zakład pracy) kształtuje ludzi pracy
KREGI ZABAWY (bawiący się rówieśnicy, bez kontroli dorosłych)ludzie zabawy
LUDZIE ZBOCZEŃCY- buntownicy i nonkonformiści znajdujący się poza kategorią. Wyróżniamy dwa rodzaje zboczeńców:
- Nadnormalni jednostki wybitne, pracoholicy, osoby ponadprzeciętne, niezwykłe
- Podnormalni jednostki patologiczne, margines społeczny
49. Typologia temperamentów Hipokratesa-Galena.
Pojęciem temperamentu określamy indywidualne właściwości emocjonalnej pobudliwości i ogólnej ruchliwości człowieka tj. szybkość jej powstawania, jej siła i trwałość.
Hipokrates (V wiek p.n.e.) nawiązuje do poglądu Empedoklesa o czterech żywiołach, sprowadza naturę człowieka do odpowiedniej proporcji czterech zasadniczych amoków (humorów) w organizmie. Ciało człowieka ma w sobie krew, flegmę i dwojakiego rodzaju żółć – żółtą i czarną. Soki te stanowią naturę jego ciała. Optymalny stosunek między tymi sokami jest źródłem zdrowia, natomiast niekorzystne wymieszanie soków, spowodowane nieodpowiednimi proporcjami między nimi, wywołuje choroby. W poglądach Hipokratesa trudno dopatrzyć się nauki o temperamentach w pełnym tego słowa znaczeniu. Brak jeszcze wskazania na związek między różnymi proporcjami poszczególnych soków w organizmie a cechami osobowości.
Na podstawie Hipokratesowej koncepcji czterech soków Galen (II wiek n.e.) opracował pierwszą w historii typologię temperamentów, którą przedstawił w rozprawie De temperamentis. Wyróżnił on i opisał dziewięć temperamentów, w tym cztery bezpośrednio zależne od przewagi jednego z soków w organizmie nazwał następująco: sangwinik (sanguis – krew), choleryk (chole – żółć), melancholik (melas chole – czarna żółć) i flegmatyk (phlegma – flegma).
Koncepcja, wiążąca typ temperamentu z przewagą określonych „soków” w organizmie, została częściowo poparta wynikami współczesnych badań endokrynologicznych. Mianowicie wykazano w nich, że takie cechy temperamentu, jak reaktywność, szybkość reagowania itp. zależą w dużym stopniu od działania układu hormonalnego.
• TYP CHOLERYCZNY charakteryzuje się szybko powstającą, silną i trwałą pobudliwością emocjonalną. U ludzi o tym temperamencie uczucia wyraźnie odbijają się w mimice twarzy, gestach i w mowie. Cechuje ich wybuchowość usposobienia, szybkość ruchu i duża ogólna ruchliwość. Dzieci o tym temperamencie szybko podejmują działania, lubią zabawy grupowe, często same je organizują. Mocne strony: ukierunkowany na cel, ogarnia całokształt, dobry organizator, dostrzega praktyczne rozwiązania, szybki w działaniu, rozdziela pracę, kładzie nacisk na wydajność, realizuje cele, dodaje innym bodźca, opozycja pobudza go do działania. Słabe strony: ma kłopoty z uznaniem racji innych ludzi, nie lubi przekazywać innym kontroli, nie podporządkowuje się, wydaje spontaniczne sądy, oceny, często raniąc innych, nie jest skłonny udzielić emocjonalnego wsparcia innym ludziom.
• TYP SANGWINICZNY (gorący, krwisty), wyróżnia się on szybko powstającą, silną lecz nietrwałą pobudliwością emocjonalną. U sangwiników jeden nastrój szybko przechodzi w inny, często przeciwny. Procesy psychiczne przebiegają u nich szybko. Ludzie o tym temperamencie odznaczają się ruchliwością, szybko podejmują różne rodzaje działalności lecz nie wykazują skłonności do dłuższego i uporczywego działania w jednym kierunku. Dzieci o tym temperamencie cechuje duża żywość, ruchliwość i gotowość do podejmowania działań często kilku na raz. Jednakże często szybko rezygnują z rozpoczętej działalności, przestają się nią interesować. Mocne strony: inicjuje nowe formy aktywności, sprawia bardzo dobre wrażenie, twórczy i barwny, tryska energią i entuzjazmem, rozpoczyna w efektowny sposób, pobudza innych do współpracy, oczarowuje współpracowników. Słabe strony: problemy z dokończeniem zadań, zwłaszcza precyzyjnych i do wykonania w określonym terminie, nie umie odmawiać, w związku z tym często przyjmuje nadmiar obowiązków, często wypowiedź wyprzedza głębsze przemyślenia problemu, zapomina o różnych sprawach, jest niepunktualny, łatwo ulega emocjom.
• TYP MELANCHOLICZNY odznacza się powstającą powoli lecz silną i trwałą pobudliwością emocjonalną. Ludzi o tym temperamencie cechuje trwałość nastrojów, które utrzymują się przez dłuższy czas lecz wewnętrzne symptomy tych uczuć przejawiają się na zewnątrz w słabym stopniu. Ludzie tacy odznaczają się powolnością ruchów i powolnością rozpoczynania działań, które jednak z reguły doprowadzają do końca. Dzieci o tym temperamencie zachowują się spokojnie, cicho, często trudno od nich uzyskać odpowiedz na stawiane pytania. Niełatwo wywołać u nich gniew czy objawy złości lesz raz wywołane długo trwają. Mocne strony: podporządkowuje się regulaminom, perfekcjonista o wysokich wymaganiach, docenia wagę szczegółów, wytrwały i dokładny, uporządkowany i zorganizowany, schludny i czysty, oszczędny, łatwo dostrzega problem, znajduje twórcze rozwiązania, musi dokończyć to co zaczął, lubi wykresy, schematy, wykazy, liczby, bardzo wrażliwy. Słabe strony: nieufny w stosunku do ludzi i sytuacji, skłonny popadać w apatię i depresję, wymagający wobec siebie i innych, często przekłada ważne sprawy na późniejsze terminy.
• TYP FLEGMATYCZNY odznacza się on powolnością, słabością i krótkotrwałością pobudzeń emocjonalnych. Uczucia flegmatyków w słabym stopniu się uzewnętrzniają – trudno u nich wywołać uczucia radości, gniewu, itp. procesy psychiczne przebiegają u nich powoli. Są to ludzie spokojni, zrównoważeni, powolni w działaniu. Potrafią jednak wytrwale pracować w jednym kierunku. Również dzieci o tym temperamencie odznaczają się spokojnym, zrównoważonym zachowaniem i unikają konfliktów. Mocne strony: kompetentny i solidny, spokojny i zgodny, ma zdolności administracyjne, pośrednik w rozwiązywaniu problemów, unika konfliktów, dobrze znosi naciski, znajduje proste wyjście. Słabe strony: problemy w szybkim podejmowaniu decyzji, unikanie ryzyka, trudności w określaniu celów, zwlekanie, odkładanie spraw a później, unikanie podnoszenia odpowiedzialności (np. nie chce awansować).
Przedstawione powyżej typy temperamentów w życiu rzadko występują w stanie czystym. Najczęściej spotyka się typy mieszane, jednakże o przewadze elementów jednego z tych typów temperamentów. Koncepcja czterech typów temperamentów uległa do czasów dzisiejszych pewnym zmianom, aczkolwiek w głównych zarysach jest ona zbliżona z ową pierwotną typologią sformułowaną przede wszystkim przez Galena. Aktualnie poglądy na temperament są zróżnicowane, przy czym zróżnicowanie to dotyczy zarówno psychologicznych, jak i biologicznych podstaw temperamentu.
Podsumowując typu temperamentu mają istotny wpływ na nasze zachowanie. Ma to duże znaczenie w selekcji-doborze w sporcie i wyborze zawodu, wpływa na zdolności przystosowawcze, decyduje o podatności na niektóre choroby. Podatność na stres również zależy od cech temperamentu. Brak zgodności między temperamentem a wymogami i oczekiwaniami otoczenia prowadzi do zaburzeń zachowania, szczególnie u dzieci z temperamentem trudnym.
50. Koncepcja temperamentu Ernesta Kretschmera, typologia osobowości Carla Junga.
E. Kretschmer stworzył typologie, w której twierdził, że istnieje zbieżność między budową ciała a temperamentem jednostki. Wymieniał on 3 typy:
ASTENICZNY- osoby szczupłe i wysokie, wątłe są zazwyczaj spokojne, nieśmiałe lecz drażliwe.
PYKNICZNY- otyłe niskie jednostki wykazują się otwartością, są towarzyskie lecz miewają zmienne nastroje.
ATLETYCZNY- osoby muskularna są mało emocjonalne, nieufne, opanowane i myślą powoli
Jung wyróżnia dwa typy osobowości – introwertyka i ekstrawertyka.
Introwertyk, zwłaszcza w czasie emocjonalnego stresu czy konfliktu skłonny jest zamykać się w sobie . Do charakterystycznych cech introwersji należy nieśmiałość do pracy w samotności np. w bibliotekach i laboratoriach niż wśród ludzi. Introwertyk może wejść na mównicę np. w charakterze przywódcy ruchu religijnego, lecz tam działa pod wpływem impulsów wewnętrznych.
Ekstrawertyk, przeciwnie, gdy znajdzie się w sytuacji stresowej pragnie zagubić się wśród ludzi. Na ogół bardzo towarzyski jest za pan brat ze wszystkimi. Skłonny jest do wyboru takiego zawodu, jak handel lub prace organizacyjne, gdzie się ma do czynienia raczej z ludźmi niż rzeczami. Zwykle stosuje się do konwenansów, jest ortodoksyjny, dbały o ubiór, ambitny.
51. Co to jest agresja? Pojęcie agresji instrumentalnej i stanowiącej  cel sam w sobie.
Agresja(od łac. AGGRESIO- natarcie)działanie podejmowane w celu zadania szkody, prowadzące do negatywnych dla innych następstw jak ból, utrata czegoś.
E. Aronson dokonuje rozróżnienia w obrębie kategorii agresji zamierzonej - agresji stanowiącej cel sam w sobie i instrumentalnej - służącej do osiągnięcia innego celu. Przykładem agresji instrumentalnej może być piłkarz, który powoduje kontuzję obrońcy drużyny przeciwnej, by w ten sposób eliminując go z gry, zwiększyć szansę wygranej swojej drużyny. Natomiast, jeżeli zrobiłby to w ostatnich minutach meczu odpłacając za zniewagę, byłaby to agresja stanowiąca cel sam w sobie.
52. DYSONANS POZNAWCZY i mechanizm jego redukcji.
Dysonans poznawczy - w psychologii poczucie silnego dyskomfortu psychicznego, w momencie gdy docierają do nas informacje, które są sprzeczne z naszymi dotychczasowymi poglądami.
dysonans podecyzyjny to nieprzyjemny dla człowieka stan rozbieżności pomiędzy wewnętrznymi przekonaniami a zewnętrznym postrzeganiem zdarzenia. Dysonans powstaje najczęściej w sytuacji trudnego wyboru (tu m.in. zakupu), gdy istnieją argumenty za i przeciw niemu. Ze względu na uciążliwość tego stanu ludzie starają się go pozbyć poprzez zmianę jednego z niezgodnych poglądów. Badania dowodzą, że gdy dokonamy już wyboru, to jesteśmy skłoni maksymalizować jego słuszność, a minimalizować korzyści płynące z alternatywy odrzuconej.
Na razie nie znamy przyczyn istnienia tego mechanizmu. Znane jest jedynie jego działanie. Wśród badaczy istnieje bardzo duża rozbieżność co do ustalenia, co jest dysonansem, a co nie i kiedy on powstaje.
Dysonans poznawczy można zredukować na trzy różne sposoby:
-    poprzez zmianę zachowania, np. jeżeli jednostka pali papierosy, co jest niezgodne z pożytkiem palenia dla zdrowia, to zmianą zachowania będzie rzucenie palenia;
-    poprzez zmianę sprzecznego elementu poznawczego, tak aby był bardziej zgodny, a zatem mniej sprzeczny z dotychczasowym zachowaniem, np. kiedy jednostka paląca papierosy zaprzecza, jakoby te były szkodliwe dla zdrowia, a jeżeli nawet są, to w bardzo małym stopniu;
-    poprzez dodanie nowego elementu poznawczego, który ma za zadanie wspierać dotychczasowe zachowanie, np. osobnik palący papierosy stwierdzi, iż palenie może i jest szkodliwe dla zdrowia, ale uspokaja i rozluźnia, a ponadto stanowi doskonałą formę poszerzania kontaktów interpersonalnych podczas rozmaitych "przerw na papieroska".
53. Koncepcja thantos. Sposoby redukcji agresywnej energii przedstawione przez E. Aronsona. Co na ten temat mówią badania empiryczne?
Zygmunt Freud sugerował, że człowiek rodzi się z instynktem śmierci, thanatos: zwrócony do wewnątrz, thanatos przejawia się w karaniu samego siebie(samookaleczenie , samobójstwo)natomiast zwrócony do zewnątrz może spowodować nawet morderstwo. Freud był przekonany, że ta agresywna energia musi jakoś się wyładować, gdyż w przeciwnym wypadku kumuluje się i powoduje chorobę.
E. Aronson - wyróżnia trzy formy agresji, do których zalicza agresję fizyczną, agresję w wyobraźni i agresję bezpośrednią.
   Agresja fizyczna przejawia się w postaci fizycznej, takiej jak gry, bieg, skoki, walenie pięściami w worek. Agresja w wyobraźni, według E. Aronsona, polega na atakowaniu innej osoby np. marzeniu o zbiciu kogoś lub napisanie opowiadania pełnego aktów gwałtu i przemocy, gdzie tak naprawdę nikt nie zostaje skrzywdzony. Uprawianie agresji w wyobraźni może dać lepsze samo poczucie, a nawet spowodować chwilowe zmniejszenie agresywności. Agresja bezpośrednia wreszcie, polega na zwymyślaniu osoby, która spowodowała frustrację, wyrządzenie jej krzywdy, sprawienie jej kłopotów, opowiadanie o niej brzydkich rzeczy itp.
W rzeczywistości najczęściej, kiedy ludzie dopuszczają się aktów agresji, akty te zwiększają ich skłonność do przyszłej agresji, bowiem zmniejszenie napięcia związanego z poczuciem krzywdy, gniewem, itp. Jest swego rodzaju nagrodą, która wzmacnia zachowania przynoszące ulgę. Mamy tu zatem do czynienia z mechanizmem samowzmacniającym zachowania agresywne.
54. Jakie znasz czynniki, które wywołują agresję?
- frustracja ( rozczarowanie) stan przykrego napięcia psychicznego kiedy nie udaje nam się osiągnąć jakiegoś celu
- wysoki poziom testosteronu
- alkohol, narkotyki
- fenomen długiego gorącego lata: wraz ze wzrostem temperatury następuje więcej rozruchów społecznych
- obserwowanie agresywnych zachowań dorosłych, wychowywanie się w rodzinie, w której panuje przemoc
- heroizacja, np. niektóre święta narodowe są związane z aktami agresywnymi, wojnami itp. również w godłach państw przedstawiane są agresywne zwierzęta
55. Co to jest mobbing. Kategorie osób szczególnie narażonych na działanie mobbingowe w pracy.
MOBBING  Pojęcie wprowadzone przez szwedzkiego psychologa Heinza Leymana , który przejął je od etologa Conrada Lorenza odnoszącego ten termin do świata zwierząt. Jest to systematyczne, trwające kilka miesięcy, długotrwałe działanie mające na celu izolacje pracownika, zaniżenie jego poczucia własnej wartości a w efekcie zwolnienie się.
Według polskiego prawa jest to uporczywe długotrwałe zastraszanie pracownika powodujące jego izolacje z zespołu prawników
Cechy potencjalnej ofiary:
- Samotność- brak przyjaciół i znajomych wśród pracowników
- Wiek- szczególnie narażone są osoby młode z dobrym wykształceniem formalnym a także osoby w wieku przedemerytalnym
- Inność- odmienne od większości nastawienie do pracy
- Osoby niezaradne
56. Taktyki mobbingu. Skutki mobbingu u jednostki mobbowanej oraz w skali organizacji i społeczeństwa.
Taktyki
- upokarzania
- Zastraszania
- Pomniejszania kompetencji
- izolacji
Skutki u jednostki
- Depresja, załamania psychiczne
- PSTD- choroba której przyczyna jest długotrwały stres prowadząca do wyautowania z rynku pracy
Skutki w organizacji
- Zła atmosfera, spadek motywacji, zmniejszenie zysków przy zwiększeniu kosztów wywołanym min. --- Płaceniem L4 oraz ponoszeniem kosztów rekrutacji nowych pracowników
Skutki społeczne
- Konieczność płacenia świadczeń na korzyść osób wyautowanych z rynku pracy(renty)
57. Wyznaczniki społeczeństwa tradycyjnego w koncepcji Everetta E. Hagena
- bezsilne wobec przyrody
- bezsilność kształtuje jego osobowość
- wzajemna pomoc w celu przetrwania
- największa sankcja -> wygnanie (ostracyzm)
- władza:
   siła, agresja, autorytaryzm
- elita = władza; czasami kupcy, właściciele ziemscy
- kastowość (brak możliwości awansu)
- jednostki:
   niska empatia, niepiśmienność, statyczność, brak ambicji
- niska urbanizacja
- głównie rolnictwo
58. Pięć wyznaczników społeczeństwa tradycyjnego u Talcota Parsonsa
PRESKRYPCJA - działania ludzi, które są uwiecznieniem konformizmu opartego na tradycji
ASKRYPCJA - selekcja wg uświęconego rytuału ( władza z ojca na syna); nepotyzm
FUNKCJONALNA CAŁOŚCIOWOŚĆ - petent - urzędnik -> znają się osobiście
PARTYKULARYZM - brak obiektywnego wzorca, własna osobista ocena
AFEKTYWNOŚĆ - rytuały, bóstwa, sakralność
59. Organizacyjne, całościowe, społeczno-kulturowe i techniczno-ekonomiczne charakterystyki społeczeństw preindustrialnych, tradycyjnych.
CECHY ORGANIZACYJNE
- niewielka liczba członków
- względna izolacja
- wewnętrzna integracja
- homogeniczność
- wieś
CECHY OSOBOWOŚCI
- małe ambicje
- nikła empatia
- przekonanie o bezsilności wobec sił przyrody
- fatalizm i wiara w przeznaczenie
- konformizm
- orientacja na przeszłość (kult przodków)
- autorytaryzm/autokratyzm (kult siły)
CECHY SPOŁECZNO-KULTUROWE
- przypisanie pozycji
- mała ruchliwość
- analfabetyzm
- niski poziom scholaryzacji
CECHY POLITYCZNE
- dziedziczenia władzy
- autorytarny model sprawowania władzy
- władza w rękach elity (centralizacja)
- małe zróżnicowanie władzy
CECHY TECHNICZNO-EKONOMICZNE
- samowystarczalność
- proste technologie
- prosty (mechaniczny podział pracy)
- rolnictwo
- niski wskaźnik produkcji na jednego mieszkańca
60. Organizacyjne, całościowe, społeczno-kulturowe i techniczno-ekonomiczne charakterystyki społeczeństw industrialnych i nowoczesnych:
-    Organizacyjnie (Wilka liczebność i różnorodność członków, Otwartość, Powiązanie i kontakt z innymi społeczeństwami, Miasto ośrodkiem życia społeczeństwa, Urbanizacja)
-    Osobowość przemysłowa (Empatia, Ambicje zawodowe, Nonkonformizm, Orientacja na Przyszłość i Teraźniejszość, Podejmowanie świadomego ryzyka, Pragnienie innowacji, Tolerancja, Szacunek, Poglądy demokratyczne, Wiara w możliwości jednostki.)
-    Społeczno-kulturowo (Osiągalne pozycje społeczne, Pozioma i pionowa ruchliwość społeczna, Znikomy analfabetyzm, Kultura świecka, Powszechny dostęp i korzystanie z mediów publicznych.)
-    Politycznie (Władza świecka, legalna i demokratyczna, Szerokie uczestnictwo jednostek w życiu publicznym.)
-    Techniczno-Ekonomicznie (Złożony podział pracy, Wysoki rozwój technologiczny, Korporacjonizm, Wysoki wskaźnik PKB na mieszkańca, Poszukiwanie możliwie nowych rozwiązań i technologii.)
61. Społeczeństwo industrialne i postindustrialne:
Najistotniejsze różnice dzielące społeczeństwo industrialne (odruchowo kojarzone z Górnym Śląskiem) od postindustrialnego ująć można w kilku podstawowych punktach: - w pierwszym z nich dominuje sektor przetwórczy, w drugim zaś usługowy; - przedsiębiorstwo przemysłowe, centralna i symboliczna dotychczas instytucja społeczeństwa, jest zastępowane w znacznym stopniu przez uniwersytet i inne instytucje naukowe, czyli ośrodki tworzące i weryfikujące wiedzę teoretyczną oraz kształcące specjalistów, ekspertów, menedżerów, doradców czy wreszcie polityków; - półwykwalifikowanych i wykwalifikowanych robotników zastępują inżynierowie, eksperci, naukowcy i specjaliści najwyższej klasy; - badania eksperymentalno-empiryczne są częściowo ograniczane na korzyść abstrakcyjnych teorii i poszukiwań teoretycznych; - kapitałochłonną technologię wypiera technologia naukochłonna, oparta na studiach typu Research and Development (R&D), czyli badania służące najszerzej pojmowanemu rozwojowi społecznemu, techniczno-technologicznemu i rozwiązywaniu przeszkód stojących na jego drodze; - "gra z przyrodą przetworzoną za pomocą maszyn" ustępuje - gdyby użyć tutaj terminu Daniela Bella - "grze pomiędzy ludźmi"; - miejsce działań pragmatycznych zajmuje orientacja na przyszłość i dalekosiężne prognozowanie, które dotyczy wszelkich możliwych wymiarów: rząd planuje przyszły wzrost i rozwój kraju; firma - przyszłe potrzeby kapitałowe, zmiany na rynku i w asortymencie; jednostka natomiast myśli o własnej karierze i drodze życiowej.
62. Trzy fale rozwoju w koncepcji Alvina Tofflera
Krótka charakterystyka:
- stopniowe przechodzenie KAŻDEGO społeczeństwa z fali do fali
- nie jest ono równomierne
- rozwój = ewolucja
- KONWERGACJA - proces ewolucyjny zdominowany przez upodobnienie się ekonomiczne, polityczne, gospodarcze, kulturowe społeczeństw
- jest to nieuniknione (świat ogarnia ta sama nowoczesna technika)
1. 8000r.p.n.e (rewolucja agrarna) - 1650/1750r.n.e. ( w Europie)
  - koczownicze ludy -> osiadły tryb życia
2. XVIII w. (rewolucja przemysłowa) - 1950/1960r.
  -główną instytucją staje się duże przedsiębiorstwo
  - mamy do czynienia z postępującą industrializacją i urbanizacją
  - pojawia się pojęcie EKOSPAZM - załamanie gospodarcze, polityczne, społeczne współwystępuje z gwałtem
na przyrodzie i sukcesywnym jej niszczeniem
3. Interesują nas dwie daty:
  - 1950/1960 - początek trzeciej fali w USA
  - 2002 - początek trzeciej fali w Polsce
  Główne cechy:
  - robotnicy -> wyspecjalizowana kadra
  - sektor usług -> zatrudnia najwięcej osób
  III FALA W KWESTII POLITYCZNEJ
  - zmniejsza się rola państwa narodowego
  - korporacje międzynarodowe (TNC) górują nad narodem
  - decentralizacja władzy
  - wzrost roli samorządów
  KWESTIA GOSPODARCZA
  - odwrót od produkcji masowej
  - decentralizacja zarządzania
  - nietypowe formy zatrudnienia
  - uelastycznienie rynku pracy
  - porzucenie industrialnych molochów (gigantycznych fabryk)
  KWESTIA SPOŁECZNO-KULTUROWA
  - „odmasowienie” środków masowego przekazu ( rozwój lokalnej TV, radia, prasy )
  - pojawia się etos pracy dla domu
  - PROSUMPCJA - świadczenia na rzecz domu
  - gospodarstwo rodzinne -> placówka oświatowa
  - REAKTYWACJA RODZINY
   SFERA EKOLOGICZNA
  - człowiek staje się pokorniejszy wobec natury
  - natura - dopełnienie naszego systemu
63. Wyjaśnij terminy związane z wpływem sondaży przedwyborczych na wyniki wyborów.
-    bandwagon effect – przyłączanie się do wyborczego faworyta
-    underwagon effect – przyłączanie się do najsłabszego
-    efekt przyspieszenia – oddaję swój głos na partię, która rośnie w sondażach
-    głosowanie taktyczne – oddaję głos, by zniwelować różnice między partiami
-    spirala milczenia – systematyczne zmniejszanie się głosów, gdy spadają notowania partii
64. Jak możesz opisać pojęcie working poor?
1) Working poor – pracujący biedni, pojawiają się i zostają opisani około roku 80 i w latach 80 XX w. Jednostki pracujące i zatrudnione, ale których wynagrodzenie pozwala żyć na skraju dopuszczalnych warunków lub nie pozwala przeżyć w środowisku ich życia i pracy.
2) Working poor to termin używany do opisu jednostek i rodzin, które są zatrudnione w pełnym wymiarze czasowym, lecz żyją w relatywnej biedzie z powodu niskich płac i wydatków na utrzymanie. Oficjalnie, w USA, working poor są definiowani jako jednostki, które spędziły przynajmniej 27 tygodni na rynku pracy (pracując lub szukając zatrudnienia), lecz których dochody są poniżej oficjalnego poziomu biedy. Często zdefiniowani jako "working poor" mają ujemną wartość netto i nie posiadają umiejętności, które pozwalają unikać osobistych i ekonomicznych przypadłości. W niektórych sytuacjach są to ludzie, którzy postanowili odrzucić korzyści materialne lub preferują życie, które nie wymaga dochodów ponad lub pod poziomem biedy. Z perspektywy naukowej, osoby, które odmawiają lub nie potrzebują takich dochodów z racji własnych decyzji, mogą być lub nie być uwzględnione w takich badaniach.
Working poor są często odróżniani od ubogich/nędzarzy (nie wiem jakie jest fachowe określenie na paupers), biednych wspomaganych przez pomoc społeczną oraz działalność charytatywną.
65. Zmiany na rynku pracy w Polsce:
-    Znaczący wzrost specjalizacji i kwalifikacji ogólnej pracowników
-    Spadający, ale nadal wysoki w skali krajów wysokorozwiniętych udział sektora I w zatrudnieniu (rolnictwo, rybołustwo itp.)
-    Rosnący udział w zatrudnieniu sektora III (usługi)
-    Dysproporcje w bezrobociu (podział Polski na  A (Zachód, Pomoże, Małopolska) i B(Wschód, zwłaszcza wschodnia granica))
-    Nadal najwyższe bezrobocie w UE ok. 15 %
-    Zmiany wiekowe bezrobotnych: 20-latków mniej niż w latach ubiegłych, 40-latków i wyżej więcej.
-    Zmiany edukacyjne bezrobotnych: ok. 65 % osoby z wyksz. Zawodowym, ok. 8 % z wyższym.
-    inne
^6. Jak możesz zdefiniować pojęcie „tłumu"? Rodzaje tłumu.
Tłum – w socjologii zbiorowość ludzka przyjmująca formę czasową i niezorganizowaną. Jednostki w tłumie zawsze przebywają w bliskości fizycznej i mają wspólny obiekt zainteresowania.
Tłum może też przejawiać wspólnie ukierunkowane spontaniczne działania. W takiej sytuacji w tłumie dochodzi często do naśladownictwa i wyzbywania się (chwilowego) indywidualizmu. Często też uczestnicy tłumu czują się silniejsi i tracą zdalność obiektywnej oceny sytuacji. Jedną z pierwszych socjologicznych interpretacji tego zjawiska zaproponował Gustave Le Bon w pracy pt. Psychologia tłumu (1895, pol. wyd. 1899 i 1986).
Herbert G. Blumer w swojej pracy pt. Collective Behavior (1969) wyróżnił następujące rodzaje tłumu:
•    Tłum przypadkowy charakteryzuje się słabą interakcją pomiędzy uczestnikami lub wręcz jej brakiem. Są to jednostki, które przyciągnęło jakieś (często przypadkowe) wydarzenie. Przykładem takiego tłumu są osoby przyglądające się wypadkom czy też osoby zgromadzone wokół stoiska w hipermarkecie.
•    Tłum konwencjonalny to jednostki zebrane w jakimś celu, który to cel jest jednak osiągany przez każdą z nich z osobna. Przykładem takiego tłumu są pasażerowie na przystanku, lub widzowie w kinie. Tłum konwencjonalny czasem nazywany jest publicznością. Publiczność charakteryzuje to, że zdania na temat osiąganego celu mogą być różne.
•    Tłum ekspresyjny to taki, w którym szczególną rolę ma jakiś ładunek emocjonalny i na nim oparta jest interakcja. Przykładem takiego tłumu są uczestnicy karnawału w Rio, parady miłości w Berlinie czy zabaw sylwestrowych na rynkach miast. Publiczność na koncertach rockowych często ma cechy tłumu ekspresyjnego. Tłum taki może przejawiać zachowania normalnie niedopuszczalne.
•    Tłum aktywny jest nastawiony na działalność niszczycielską, której celem jest rozładowanie emocji lub zniszczenie jakiegoś zła czy przeciwnika. Przykładem takiego tłumu są agresywni kibice na meczach piłkarskich.
Z kolei Clark McPhail i Ronald T. Wohlstein w pracy Individual and Collective Behavior Within Gatherings, Demonstrations, and Riots (1983) uzupełnił typologię tłumu o piąty rodzaj:
•    tłum protestujący jest szczególnym przykładem tłumu, który wykazuje cechy tłumu konwencjonalnego (dość dobra organizacja) oraz tłumu aktywnego (działalność destruktywna).
Rozwój technologii komunikacyjnych, w tym zwłaszcza pojawienie się internetu i telefonii komórkowej, pozwala na zaistnienie form zachowań zbiorowych, w których zachowanie tłumu może być w większym stopniu zorganizowane (tzw. bystry tłum, ang. smart mob). Przykładem takiego zjawiska jest tzw. błyskawiczny tłum (ang. flash mob).
67. Cechy tłumu w ujęciu Gustawa LeBona
Oto cechy, które według Le Bona charakteryzują tłum; są one w gruncie rzeczy negatywne, z wyjątkiem zdarzających się niekiedy zachowań bohaterskich:
- uczucia i myśli tłumu mają jeden kierunek; inaczej mówiąc, tłum przeżywa jedno uczucie i jest opanowany jedną ideą (np. tłum szturmujący Bastylię przeżywał uczucie gniewu i wściekłości, zaś ideą było zniszczenie obiektu symbolizującego określony system polityczny);
- tłum jest zmienny; np. zachowania bohaterskie zamieniają się łatwo w panikę pod wpływem strzałów oddanych przez policję;
- tłum nie jest wytrwały; nie potrafi przez dłuższy czas dążyć do celu, łatwo się zraża, szczególnie, jeżeli natrafia na trudne do pokonania przeszkody;
- uczucia tłumu są przesadne, skrajne; dotyczy to zarówno tłumów impulsywnych, niszczycielskich, jak i tłumów ekspresyjnych, np. religijnych;
- tłum jest nietolerancyjny; jednolity w swoich poglądach i uczuciach, które są skrajne, nie potrafi tolerować poglądów innych niż własne, a głosicieli takich poglądów jest w stanie zniszczyć;
- tłum jest podatny na różnego rodzaju halucynacje, potwierdzające jego przekonania; stąd wniosek, iż wykazuje on niższy poziom intelektualny, niż tworzące go jednostki, gdyby znajdowały się poza tłumem;
68. Teorie mikropoziomowe powiązane z dewiacjami:
-    Teoria Zróżnicowanych Poglądów (Oparta o empiryczne doświadczenie dewiacji przez jednostkę w wyniku jej ciągłego udziału w socjalizacji badanego okazu. W tym ujęciu dewiacji jednostki się uczą, internalizują jako własne zachowanie. Rozwija się w miarę rozwoju wiekowego jednostki.)
-    Teoria Kontroli (Dewiacja pojawia się w wyniku braku kontroli jednostki przez społeczeństwo i ją samą.)
69. Opisz funkcjonalną teorię napięć strukturalnych R. Mertona
Dewiacja jest wynikiem napięcia, jakie występuje miedzy strukturą społeczną (pojmowaną jako "zorganizowany zespół społecznych zależności, w które uwikłani są w różny sposób członkowie społeczeństwa lub grupy") a strukturą kulturową (rozumianą jako "zespół kierujących zachowaniem wartości normatywnych, wspólnych członkom określonego społeczeństwa czy grupy"). Szczególnie istotne elementy struktury kulturowej, to "rzeczy warte zabiegów", czyli kulturowo zdefiniowane cele, oraz kulturowo akceptowane środki, służące osiągnięciu tych celów. Problem polega, według Mertona, na tym, że struktura społeczna nie wszystkim członkom społeczeństwa pozwala osiągnąć owe cele za pomocą usankcjonowanych, dopuszczalnych w danej kulturze środków. Stan taki rodzi w strukturze społecznej i kulturowej napięcie, którego rozładowanie następuje poprzez zachowania dewiacyjne.          Dewiacja taka nie jest wcale reakcją patologiczną - wręcz przeciwnie, jest zupełnie normalną reakcją normalnych jednostek na nienormalną sytuację, adaptacją do istniejących warunków.
Merton wyróżnił pięć typów adaptacji:
- konformizm (jedyna adaptacja nie-dewiacyjna) - stan, w którym jednostka akceptuje i cele, i środki, jakie "obowiązują" w danej kulturze;
- innowacja - akceptacja celów, ale odrzucenie kulturowo usankcjonowanych środków;
- rytualizm - rezygnacja z celów przy akceptacji środków; swoiste zrytualizowanie czynności;
- wycofanie - rezygnacja i z celów, i ze środków;
- bunt - odrzucenie celów i środków, ale zastąpienie ich nowymi.


Czytała - Krystyna Czubówna.

Offline

 

#6 16-12-2008 22:53:52

Apasz
Chycić cię za rzyć?
Zarejestrowany: 18-07-2008
Posty: 1582

Re: Zagadnienia na kolokwium z socjologii

Macie. Po pierwsze brakuje kilku punktów - 15, 17, 18, 19, 22, 27, 30, 32, 38, 42 (to znaczy są one tutaj, ale dr Muster dał inne)
Reszta powinna być. Jak będzie mi się chciało, to zrobię z tym porządek i poukładam (ale raczej na to nie liczcie).
Skąd to mam? Z dupy.
Kiedyś już to zdawałem.
Wszelkie podziękowania proszę składać na ręce Anny Oświęcimskiej z III roku filozofii.

Aha, jak ktoś na tym oprze swoją wiedzę na zaliczenie i nie zda, to mam to w dupie (ale cały mój były rok zdał, więc nie widzę powodów do obaw).

http://www.upik.pl/index.php?id=abf388a … 64dd858828

http://rapidshare.com/files/174032828/z … a.rar.html

Jak wygasną oba dać znać. (wersja word)


Czytała - Krystyna Czubówna.

Offline

 

Stopka forum

Powered by PunBB
Host by: Hosting
© Copyright 2002–2005 Rickard Andersson



Założ : stronę za darmo